gamara

talmudu misna ile bareber oluşturan ikinci kısmı

Yahudilerin Filistin ve Babilde iki önemli dini okulları vardı. Bu okullarda, Amoraim (açıklayanlar) denilen hahamlar, Mişnanın anlamını açıklamağa, tezatları düzeltmeye, örf ve adetlere dayanarak verilen hükümlere kaynak aramaya, olmuş veya olmamış, yani teorik hadiseler üzerinde hükümler vermeye çalıştılar. Babildeki hahamların yapdıkları şerhlere Babil Gamarası denildi. Bu Gamara, Mişna ile beraber yazıldı. Meydana gelen kitaba Babil Talmudu denildi. Kudüsteki hahamların yapdıkları şerhlere de, kudüs Gamarası denildi. Bu Gamara da Mişna ile beraber yazıldı. Meydana gelen bu kitaba Kudüs Talmudu denildi.

(bkz: misna)