faik ökte

birkaç ay önce teke tek programına konuk olmuş ve devlet görevi tecrübesini kişisel duygularıyla harmanlayarak varlık vergisi, kıbrıs harekatı gibi yakın tarih olaylarını birinci ağızdan bilgilerle anlatmış olan emekli duayen devlet adamı.

Tüccar H. Abdülhamit Niyazi Beyin oğludur. 1902 (1318) yılında Diyarbakır'da doğmuş, 1925'de Mülkiyeden mezun olduktan sonra Ankara Hukuk Fakültesinde fark sınavı vererek, sertifika almıştır.

Memuriyete Kocaeli Maiyet Memurluğu ile başlamış, 25.10.1926'da sınavla Müfettiş Muavini olarak Teftiş Kuruluna girmiş, 1930-1931 yılları arasında Fransa'da staj yapmıştır.

Maliye Başmüfettişi iken, 03.05.1944'de istanbul Defterdarlığına atanmış, bu arada istanbul Üniversitesi iktisat Fakültesinde Devlet Muhasebesi okutmuştur.

Ekim 1945'de Maliye Teftiş Kurulu Başkanlığına, Nisan 1951'de Milli Reasürans Şirketi nezdinde Maliye Bakanlığı Murakıplığına atanmış, bu görevde iken 13.07.1967 tarihinde yaş haddinden emekli olmuştur. 19.04.1982 tarihinde vefat etmiştir.

Evli, iki çocuk babası olup, Fransızca bilmekte, ayrıca şiir ve roman yazmakta ve "Fahri Maliye Müfettişi" ünvanına sahip bulunmakta idi.

Varlık Vergisi'nin istanbul`daki tahakkuk ve tahsil sürecinde görev alan istanbul Defterdarı Faik Ökte, 1951 yılında yayınlanan "Varlık Vergisi Faciası" adlı kitabında komisyonun sınıflandırmasını şu satırlarla anlatır: "Müslüman Grubu (M) ve Gayrimüslim Grubu (G). Daha sonra bu iki gruba azınlıklardan Müslüman olmuş dönmeler (D) ve başka bir uyrukta olan ecnebiler (E) eklendi. Bu gruplar da kendi içinde sınıflandırıldı: Fevkalade Müslüman (FM), fevkalade gayrimüslim (FG), beyanna-meli Müslüman (BM), beyannameli gayrimüslim (BG), iratlı Müslüman (iM), iradı gayrimüslim (iG), anonim şirket [ANŞ (M,G, E)], hizmet erbabı (HE), emlak sahipleri (EML), müteahhitler (MÜ), büyük çiftçiler (BÇ), seyyar çalışanlar." [1]

Listeden de anlaşıldığı gibi mükellefler, "dini ve etnik" özelliklerine göre sınıflandırılmışlardı. Kanunun uygulamaya girmesiyle birlikte, özellikle istanbul'da azınlıklar arasında büyük bir panik yaşandı, gayrimenkullar satıldı. Müslümanlarınkin-den on misli fazla olan vergi borçları ödenmeye çalışıldı.

Borçlarını bir şekilde ödeyenler çalışma kamplarına gitmekten kurtulurken, borçlarını ödeyemeyenler Erzurum Aşkale'ye gönderildiler. Borçlarını ödeyemeyenlerin mal varlıklarına el konuldu. Maliyenin nezaretinde satışa çıkarılan gayrimenkullar değerlerinin çok altında satılacaktı. Varlık Vergisi nedeniyle istanbulda satılan gayrimenkul sayısı 885'ti. Bunun 330'u ev, 97'si dükkan, 190'ı arsa, 80'i apartman, 42'si depo, 7'si han, 8'i fabrikaydı. Ancak bu, sadece haciz edilen malların dökümüydü. istanbul`da bunun birkaç katı gayrimenkul iki hafta içinde el değiştirmişti.
*