anayasa

bir devletin yapısını, dilini, idare şeklini, bayrağını anlatan, düzenleyen temel yasası. kanuni esasi

Bir devletin yönetim biçimini belirten, yasama, yürütme, yargılama güçlerinin nasıl kullanılacağını gösteren, yurttaşların kamu haklarını bildiren temel yasa.

şu anki t.c. ye ait olanını, isteyenin isteyebileceği yorumlayabileceği yasalar bütünü.

yasaların anası. dul olması veya hiç evlenmemiş olması muhtemeldir. evlenmedi de nasıl ana oldu diye sormayın onu ben de anlamış değilim. ama ortada baba yasa diye de birşey görülmemiştir.

devlet "baba"ysa,yasa "ana" olur fikrinden türemiş,bir ülkedeki yaşayan insanların hak,ödev,görev,özgürlük ve sınırlarının yazılı olduğu yasalar bütünü. (bkz: 1982 anayasası)

I. Devletin şekli

MADDE 1. Türkiye Devleti bir Cumhuriyettir.

II. Cumhuriyetin nitelikleri

MADDE 2. Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir.

III. Devletin bütünlüğü, resmî dili, bayrağı, millî marşı ve başkenti

MADDE 3. Türkiye Devleti, ülkesi ve milletiyle bölünmez bir bütündür. Dili Türkçedir.

Bayrağı, şekli kanununda belirtilen, beyaz ay yıldızlı al bayraktır.

Millî marşı istiklal Marşı dır.

Başkenti Ankara dır.

IV. Değiştirilemeyecek hükümler

MADDE 4. Anayasanın 1 inci maddesindeki Devletin şeklinin Cumhuriyet olduğu hakkındaki hüküm ile, 2 nci maddesindeki Cumhuriyetin nitelikleri ve 3 üncü maddesi hükümleri değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif edilemez.



V. Devletin temel amaç ve görevleri

MADDE 5. Devletin temel amaç ve görevleri, Türk Milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.

VI. Egemenlik

MADDE 6. Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir.

Türk Milleti, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organları eliyle kullanır.

Egemenliğin kullanılması, hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamaz. Hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi kullanamaz.

VII. Yasama yetkisi

MADDE 7. Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez.

VIII. Yürütme yetkisi ve görevi

MADDE 8. Yürütme yetkisi ve görevi, Cumhurbaşkanı ve Bakanlar Kurulu tarafından, Anayasaya ve kanunlara uygun olarak kullanılır ve yerine getirilir.

IX. Yargı yetkisi

MADDE 9. Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız mahkemelerce kullanılır.

X. Kanun önünde eşitlik

MADDE 10. Herkes, dil, ırk, renk, cinsiyet, siyasî düşünce, felsefî inanç, din, mezhep ve benzeri sebeplerle ayırım gözetilmeksizin kanun önünde eşittir.

(Ek: 7.5.2004-5170/1 md.)Kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Devlet, bu eşitliğin yaşama geçmesini sağlamakla yükümlüdür.

Hiçbir kişiye, aileye, zümreye veya sınıfa imtiyaz tanınamaz.

Devlet organları ve idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar.

XI. Anayasanın bağlayıcılığı ve üstünlüğü

MADDE 11. Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır.

Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz.

kısaca bir devlet için kurallar kitabı

toplum sözleşmesidir. bağlayıcı ve üstündür. 1982 anayasasının 11. maddesi uyarınca "Anayasa hükümleri, yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını ve diğer kuruluş ve kişileri bağlayan temel hukuk kurallarıdır.
Kanunlar Anayasaya aykırı olamaz."

korunan yasa.

yeni çıkarılan kanunların, aykırı olamayacağı kanunlar bütünü.değiştirilmesi (belirli maddeleri hariç) belirli bir milletvekili çoğunluğunu elde etmeye bağlıdır.(türkiye için)
(bkz: 1982 anayasası)

10 ocak 1945'de bazı maddeleri değiştirilirken dili de öztürkçeleştirilen, adı anayasa yapılan "Teşkilatı esasiye kanunu". celal bayar hükümetine mensup Prof. Fuat Köprülü ve 23 arkadaşı, anayasanın bu anlaşılır halinden çook rahatsız oldular ve değiştirilmesi teklifinde bulundular. Hamdullah Suphi Tanrıöver, "bakan" ve "başbakan" kelimelerini örnek göstererek bu dilin uydurma olduğunu söyledi. muhalefet lideri inönü ve bazı milletvekilleri salonu terkettiler (chp'nin muhalefet anlayışı) tekrar teşkilatı esasiye kanunu oldu.

başına "b" sonuna "k" harflerini getirdiğimizde anlam bakımından ilginç bir duruma sebep olan kelime.

osman can 'nın deyimiyle 'siyasal olanın normatif çerçevesi' dir

(bkz: anayasso)

türkiye, anayasacılık hareketleri bakımından yaklaşık 200 yıla yakın, yazılı anayasalar bakımından da 128 yıllık bir tecrübe birikimine sahiptir. bu süre içinde ülkemiz 5 anayasa yapmış, çok sayıda da anayasa değişikliği gerçekleştirmiştir. bunlardan en fazla değişikliğe uğrayan 1982 anayasasıdır.

devletin şeklini, yapısını, özelliklerini ve çehresini belirleyen yasalar bütünüdür.türkiye'de dört anayasa değişikliği yapılmıştır.bunlar sırasıyla;

- 1921 anayasası: olağan üstü durumlar içeren bir anayasadır. kesinlikle inkılap yapılmamıştır. (bkz: kuvvetler birliği)ilkesi bulunmaktadır. laik bir anayasa değildir. din ve devlet işlerinin tbmm'nin elinde olduğu açıkça belirtilmiştir.

-1924 anayasası: kuvvetler birliği ilkesi yumuşatılmıştır. anayasa'da ''türkiye devletinin dini islamdır'' maddesi yer aldığından dolayı laik değildir ve ''türkiye devleti bir cumhuriyettir'' maddesi yer aldığından dolayı devletin rejiminin cumhuriyet olduğu açıklanmıştır.

- 1961 anayasası: kuvvetler birliği ilkesi kesin olarak ayrıldı. anayasa'ya bir kişinin bir kez cumhurbaşkanı olabileceği yasası eklendi.

- 1982 anayasası: bu anayasa'da devletin dini belirtilmediğinden dolayı devlet laiklik özelliği kazanmıştır. bugün ki anayasamızdır. yedi bölüm, yüzyetmişdört maddedir.

devletin temel yapısını, yönetim biçimini, devlet organlarının birbirleriyle olan ilişkilerini, kişilerin temel hak ve özgürlüklerini düzenleyen kanuna denir... türk tarihindeki ilk yazılı anayasa 1876 kanun-i esasidir..

(bkz: yumuşak anayasa)
(bkz: sert anayasa)
(bkz: çerçeve anayasa)
(bkz: düzenleyici anayasa)

80 yillik cumhuriyet tarihimizde 4 kere degistirdigimiz ve sayisiz defa madde degisikligine gittigimiz ve bu konuda diger devletlere göre rekor sahibi oldugumuzu düsündügüm, en temel yasalar bütünlügü.

süleyman demirel'in "bir kere delmekle bisey olmaz" dedigi ana kanun.

edit: turgut özal söylemis. sülüman, rutini bozmakla bisey olmaz demisti.

yazılı ve yazılı olmayan türleri vardır. Yazılı anayasası bulunmayan ülkeler arasında ingiltere ve israil yer almaktadır.

Özellikle yazılı anayasalar geçen zaman süresi içinde bir toplumun hukuksal geleneğinin oluşmasını da sağlar. Mevcut anayasamızın yetersiz pek çok noktası olmasına rağmen, içinden sadece Atatürk inkılaplarının "sivilleşme" başlığı altında çıkarılmak istenmesi yanlış bir uygulamadır. ilkelerin anayasa içinde yer almasının, Türkiye Cumhuriyetinin siyasi gelişimini anlamak yönünde yararı vardır, çünkü yazılı anayasalar tarihi kaynak olarak bir ülkenin demokrasi kültürünün gelişip yerleşmesi açısından önemi vardır. anayasal değişiklerin toplumsal hafızayı silmek yerine toplumsal hafızayı güçlendirerek korumak yönünde 1 sorumluluk gerektirdiği de unutulmamalıdır.

"...Geçmişin pozitif değerlerini, günümüzün pozitif değerleri ile birleştirerek geleceğe aktarabilirsek, sosyal bilnce sahip oluruz, bunu yapamadığımız zaman, yamalı bohçalardan ibaret anlaklar yaratırız."

Gramsci, Felsefe ve Polika Sorunları

Bir ülkede yaşayan insanların bir arada düzenli bir şekilde yaşamaları için uymak zorunda oldukları ve herkesin her konuda eşit olduğunu belirten kurallar bütünü.

ihtiva ettiği ama larından ötürü; bir çeşit amayasa

babayasa değil de anayasa olması aslında ana erkil olduğumuzu gösterir.

ilk anayası babiller yapmıştır. kısasa kısas ceza yöntemini bulan ve uygulayan hammurabi tarafından yapılmıştır.