#Osmanlı

eflak

Osmanlı Tarihi’nde Memleketeyn (iki ülke), Emareteyn (iki beylik) de denen Eflâk ve Boğdan’dan ilki. Eflâk, Tuna ile Karpat Dağları arasında kalan bölgedir. Buraya Ulahya, halkına da Ulah dendiği de olmuştur. 1417'de vergiye bağlanmış, Fatih döneminde imtiyazlı beylik olmuş, 1716-1821 yılları arasında Fenerli Rum Beyleri tarafından yönetilmişti. 1822’de yedi beylerin voyvoda olması kabul edilmiş, 1856’dan sonra bağımsızlık evresine girmiş, 1878 Berlin Antlaşması ile Osmanlı egemenliğinden çıkmıştır.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#eflak

besa yapmak

arnavut usulü yemin etmek. ikinci abdülhamid, arnavutlar’ın bu şekilde söz vermeleri halinde kesinlikle ihanet etmeyeceklerini öğrendiğinden özel muhafız alayını bunlardan oluşturmuş, arnavutça öğrenmiş ve onlarla besa yapmıştı. arnavutlar bir kez de, ikinci meşrutiyet öncesinde manastır'a yakın firzovik’de toplanarak hürriyet ve meşrutiyet için besa yapmışlardı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#arnavut

derebeyi

tanınmış bey. (derre: mâruf, tanınmış anlamındadır. kelimenin doğrusu "derrebey"dir.) 18. ve 19. yüzyıl'larda iç sorunların ortaya çıkardığı yerel yönetici tipi. önceleri derebeylerinin gücünden yararlanmayı gözeten devlet, bunları kasaba voyvodalığından eyalet valiliğine dek çeşitli hizmet alanlarında görevlendirdi. fakat daha sonra halka kötülükleri ağır bastığından ezilmelerine çalışıldı. ikinci mahmud, derebeylerinin tavaif-i mülûk (küçük devletçikler) oluşturmuş durumdaki en büyükleriyle uğraştı. karaosmanoğlu, dağdevirenoğlu, tuzcuoğlu, cebbarzâde, serezli ismail bey, bir ölçüde etkisiz duruma getirildiler. fakat bunların çocukları ve öteki küçük derebeyleri tanzimat döneminde de ülke genelinde etkinliklerini sürdürdüler.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

düyun

Borçlar anlamındaki bir kelime. "Düyun-ı hariciye" (dış borçlar), "düyun-ı dâhiliye" (iç borçlar) "düyun-ı müterakime" (birikmiş borçlar). Bu deyimler, Osmanlı Devleti’nin içeride ve dışarıda borçlandığı 19. yy’ın ikinci yarısında çok kullanılmıştır. Evet.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

direklerarası

Bizanslılar zamanında istanbul'un Philadelphion denen ünlü ana caddesi. Bu caddenin bir yanı, 18. yy'da ahşap direklere dayalı bir koridor görünümünde olduğundan bu adı almıştı. 1880'li yıllarda kentin eğlence merkezi durumuna girdi. Birçok tiyatro binası, Şehzadebaşı Camisi ile Bayezid Camisi arasında yapıldı. Semt daha da canlandı. Darülbeda-yi de buradaki Letafet Apartmanında faaliyet gösterdi. Direklerarası kahvehaneleri de eski ortaoyunu, meddah ve karagöz gösterilerinin sergilendiği köşelerdi.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#bizans

dersaadet

istanbul’a verilen adların en bilinenlerinden. Bunun gibi: Âsitâne, Dârü'l-hilâfe, Dârü’s-Saltanat, Dârü’l-Mülk, Beldetü'l-Tayyibe, Südde-i Saadet, Südde-i Saltanat, Dergâh-ı Selâtin, son zamanlarda ise daha çok Pây-ı Taht-ı Saltanat adlandırmaları kullanılmıştır. Deraliyye deyimi ise Anadolu halkı arasında yaygındı. Balkan ulusları da istanbul’a Çarıgrad demekteydiler.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
#istanbul

demirbendlik

1870 tarihli Osmanlı Askerî Ceza Yasası’na göre bir ceza türü. Mahkûmun bir ayağına 350 dirhem (1,12 kg) ağırlığında demir halka takılmasını, pranga mahkûmları gibi kışla ve askeri yapı çalışmalarında istihdam edilmesini öngörmekteydi.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

dayı

Cezayir ve Tunus yöneticilerine dayı denirdi. Osmanlı Devleti’ne biçimsel bir bağlılıkla ülkeyi yöneten Ocaklı beylerdi. Yeniçeri Ocağının kapatılmasından sonra Tunus ve Cezayir’deki dayıların etkinliği de azaldı. Yerel hanedanlar egemenliği ele geçirdiler. Bir yandan da yabancıların işgali (Cezayir 1830), (Tunus 1880) sözkonusu oldu.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

darü l elhan

Müzik Okulu. istanbul’da 1917’de açıldı. Amacı Klasik Türk müziğini bilimsel yöntemlerle öğretmek ve geliştirmekti. 1926’da Belediye Konservatuvarı’na dönüştürüldü.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

danişmend

Sahn medresesinde oda sahibi olabilmiş öğrencilere verilen isimdi. Bugünkü anlamda asistan.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

dame iclalühu

Osmanlı zamanında "Onuru ve yüceliği sürüp gitsin, eksilmesin" anlamında, resmi yazışmalarda geçen cümle. Vezir ve Paşa rütbesi almış olanlardan, yazı içinde söz edilirken adları ile birlikte bu cümleye de yer verilirdi. Aynı anlamda "edâmallahü iclâlühû" da denirdi. Daha aşağı rütbedekiler içinse "dame mecidehû" veya "dame uluvvehû" denirdi.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

dalyasanlı sarık

Şeyhülislamlar’ın törenlerde kullandıkları bir sarık formuydu. Mevlevi sikkelerinde olduğu gibi, bir ucu omuz üstüne sarkardı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

çarşamba divanı

Osmanlı zamanında istanbul kentinin sorunlarının görüşüldüğü özel toplantı. Her çarşamba günü sadrâzamın başkanlığında, istanbul, Eyüb, Galata ve Üsküdar kadıları ile yapılırdı. Halkın dilekçeleri, başkentin önemli sorunları görüşülürdü. Babıâli'nin teşkilinden sonra bu geleneksel toplantı bırakıldı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

cülus bahşişi

Osmanlı'da Yeni tahta çıkan padişahın herkese(memurlara, askere vs.) dağıttığı para. 1774'te kaldırılmıştır.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

cülus töreni

Cülus: Oturmak, tahta çıkmak anlamındadır.

Osmanlılarda hükümdarlık makamı olan tahta çıkmaya cülus denirdi. Yeni padişahın tahta oturuşu toplar atılarak ve tellallar vasıtasıyla duyurulur, eyaletlere de fermanlar gönderilirdi. Ayrıca her tarafta şenlikler yapılırdı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

beşiktaş bahçesi

eski beşiktaş sarayı’na ait, sırttan kıyıya dek uzayan ünlü bahçe. buraya "hadaik-i hassa" (has bahçeler) de deniyordu. abdülmecid, dolmabahçe sarayı için eski sarayı ve bahçe köşklerini yıktırdı. beşiktaş bahçesi’nin yamaç kesimlerinden ancak bir bölümü kaldı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanlı
#beşiktaş

bizeban

resmî ve gizli görüşmeler sırasında ayak hizmetlerini yapan dilsiz uşak. saray’da ve bâbıâli’de, osmanlı devleti’nin yıkılışına dek bîzebanlar istihdam edilmiş, örneğin meclis-i has denen karar organında hizmetleri bunlar yapagelmişlerdi.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

bulak

kahire’de bir semtin adı. kavalalı mehmed ali paşa’nın 1822'de burada tesis ettiği matbaa, osmanlı kültürüne önemli hizmetlerde bulunmuştur. istanbul’daki matbaa-i âmire ile yarışan bulak matbaası, özellikle temel kaynak eserleri yayımlaması ile tanınmıştır.

(bkz: bulak matbaası)

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

bila tefrik ı cins ü mezheb

din ve ırk ayırımı gözetmemek. tanzimat fermanı’nda geçen bu deyim, "osmanlı milleti" için bulunmuş ilk tanımlama olarak dikkati çeker.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli

bilad ı selase

Dersaadet denen istanbul’un yakın çevresindeki üç ayrı kadılık: Bunlar Eyüb, Galata ve Üsküdar’dı. Ayrıca Osmanlı Devleti’ne başkentlik etmiş Bursa, Edirne ve istanbul’u anlatmak için de kullanılırdı.

#osmanlıimparatorluğu
#osmanli
© copyright 2005 - 2026