büyük istanbul depremi

olmayacağını iddia eden bilimadamına henüz rastlamadım.

2000 yılının hemen başındaki bayram tatilinde, bir bayram klâsiği daha yaşanmış, istanbul'a dönüş trafiği tamamen kilitlenmişti. fantastik başlıklarıyla dikkat çeken dönemin star gazetesi, "amerika'ya gidenler daha çabuk döndü" diye manşet atmıştı. ankara istanbul arası 12 saatte katedilmiş; yolda kalanlara, gölcük depremi nedeniyle bölgede bulunan kızılay çorba dağıtmıştı. peki bu olayın, beklenen büyük istanbul depremi ile ne ilgisi var?

müstakbel depremle ilgili öngörülerin birleştiği tek nokta, depremin büyük bir yıkıma yol açacağı. ismini hatırlamadığım bir uzman "boğaziçi köprüsü'nün yıkıldığını hiçbirimiz görmeyeceğiz, çünkü o yıkılana kadar hepimiz ölmüş olacağız" demişti. biz köprü ve viyadüklerin sağlam kalacağını; ölü sayısı tahminlerini bir kenara bırakıp, bir mucizeyle mümkün olan en az sayıda can kaybı olduğunu varsayalım. deprem bittiği anda iki şey yapılacaktır:

1- istanbul'a yardım ulaştırmak
2- istanbul'u tahliye etmek

bayram tatili dönüşü, yoğun kar yağışı, pazartesi sabahı, cuma akşamı gibi durumlarda tamamen kilitlenen istanbul trafiğinin deprem sonrası durumu, sadece istanbul'u değil, bütün türkiye'yi ilgilendiriyor. kimin, hangi yolları kullanıp şehri terk edeceği; hangi yollarla şehre yardım ulaştırılacağı ile ilgili planlar yapılmış olsa bile; kimse bunları bilmedikten sonra, bu planların bir kıymeti yok ne yazık ki. bu vahim tabloda, bence tek olumlu taraf, istanbul'da deniz yolu olması.

bu deprem tüm türkiye'yi ilgilendiriyor. çünkü:
* "ölen ölür, bana ne" diyemeyecek durumdayız. çünkü türkiye'de, istanbul'da akrabası olmayan insan sayısı yok denecek kadar azdır. sağ kalanları kurtarmak için yollara düşmenin de yararı olmayabilir.
* türkiye'nin elektrik enerjisi enterkonnekte şebeke ile birbirine bağlıdır. bu şebeke istanbul'da kesilirse, bütün türkiye'de kesilir. gölcük depremi'nde kesilmiştir. kısacası, böyle bir depremden sonra bir süre, tüm türkiye karanlığa gömülebilir; tüm türkiye susuz kalabilir.
* türkiye'nin neredeyse tüm sivil iletişim ağı istanbul bağlantılı; tüm ulusal basın kaynakları istanbul'da. böyle bir depremde bütün türkiye kör, sağır, dilsiz kalabilir.
* türkiye'nin neredeyse tüm bankacılık altyapısı istanbul'da. böyle bir depremde bütün türkiye aç kalabilir.

büyük istanbul depremi, el kulakta beklenecek bir şey değil. çok karamsar bir tablo çizdiğimin farkındayım. böyle tehlikeli bir toprak üzerinde yaşıyor olmak bir şanssızlık olsa da, şöyle bir halka sahip olmak büyük bir şans:

görsel