guhercile

barutun hammaddelerinden birisi olma hasebiyle sahip olan devletlere tarihte büyük avantaj sağlamış maddedir. bazıuzmanlaa göre barutun gücünü belirleyen güherçilenin kalitesidir. genelde avrupa devletleri tarih boyunca güherçile üretimini tekele bağlamış ve sınırlı üretim merkezleri olduğu için uzun soluklu savaşlarda güherçile elde etmekte zorlanmışlardır. buna klasik örnek olarak ispanya imparatorluğu misal verilebilir.

Osmanlı imparatorluğu güherçile kaynakları açısından zengindi. bilhassa osmanlı imparatorluğunun balkan topraklarında ve karaman bölgesinde köylülerden belirli dönemler halinde avarız vergisi karşılığı ayni olarak alınırdı. Güherçile üretim tesislerinin masrafları da onlara adanmmış topraklar olan "ocaklık"lar tarafından karşılanırdı. güherçile madenlerinde çalıştırılan genellikle köylüler olmakla birlikte, sipahiler de çalıştırılmıştır.

osmanlı'da işletilme şekli ise daha çok iltizam sistemil iledir. bunu bazı tarihçiler özellikle özel girşim şeklinde tavsif etmelerine rağmen. genellikle iltizamı satın alanlar devlet görevlileri olmuştur. kadılar ve defterdarlar bu noktada örnek verilebilir. tabi bu minvalde gühherçile üretim merkezlerinin ne kadar özel girişimi yansıttığı sorgulanabilir ama bir başka nokta ise bu kişilerin devlete taahhüt ettikleri miktarın yanında devletten destek almadan-bir nev'i faizsiz borç olarak da kabul edilebilir-kendi ceplerinden üretim merkezinin masraflarını karşılamalarıdır. devlet bunun karşı ödnemesini ayni olarak da yapabilirdi.