mar adentro

"biçimsiz ve bozulmuş bir bedenin bekçisi olan bir insan için, yani benim için, saygınlık nedir? ben, hayatı, özgürlüğü seven çoğu insan gibi, yaşamanın bir hak olduğuna, ama bir mecburiyet olmadığına inanıyorum." ramon sampedro

bunca yıl sonra filmi övmenin anlamsız olduğuna inanıyorum. bu film, insanın yaşama ve ölme hakkının toplum baskısıyla haktan çıkarılıp, mecburiyet haline dönüştürülmesinin verdiği acıyı, izleyenin iliklerinde hissettiriyor. daha önemlisi düşündürüyor. gerçek bir yaşam hikayesinden uyarlanarak film haline dönüştürülen bir yaşamın etkisi üzerinize siniyor. Ramon'ın dediği gibi, nasıl yaşam bir haksa, ölüm de bir haktır. ölümü düşünmüyor oluşumuz ölmeyeceğimiz anlamına gelmez. insanların asıl korktuğu ölüm değildir, zaten ölümün ne olduğunu ölenin ardında kalarak bilmek mümkün değil. işte, insanları korkutan, yüzleşemedikleri gerçektir. ölüm gerçeği.

filmde anlatılan konunun ve onurlu ölüm hakkının en iyi anlatılış biçiminde, bana göre, yönetmenin çok büyük etkisi var. filmi izleyenler bilir, çekimler hep yarım görüntüyü içerir. yarım yüzler, bedenler, eşyalar... filmi izlerken kendinizi çok kaptırdıysanız, görüntünün diğer yarısını görebilmek için ekranın yönüne doğru eğiliyorsunuz. tabi bir işe yaramıyor, o yarımlık hissi huzursuzluğu beraberinde getiriyor. filmi izlerken, Ramon'un hareketsiz vücuduna ve ötanazi isteğine öyle inandım ki, yaklaşık bir saat hiç kıpırdamadığımı ayaklarımda uyuşma olunca fark ettim. Ramon karakterini canlandıran bukalemun lakaplı javier bardem, ne denli büyük bir oyuncu olduğunu da böylece ispatladı. zaten filmin aldığı ödülleri listesine bakarak bunu anlamak mümkün. film ödülleri şöyle;

2005 altın küre - en iyi yabancı film
2005 bfca award - en iyi yabancı film
2005 bangkok film festival - en iyi film & en iyi aktör
2004 venice film festival- jüri büyük ödülü - gümüş aslan
2004 venice film festival - en iyi yabancı film ödülü
2004 venice film festival - en iyi erkek oyuncu ödülü
volpi cup - en iyi aktör (javier bardem)
young cinema award (en iyi uluslararası film)
2004 european film award - en iyi aktör/en iyi yönetmen
2004 nbr award - en iyi yabancı film
2004 hollywood film festival - en iyi avrupa filmi
2004 ondas-cinemania award - en iyi yönetmen
2004 sdfcs award - en iyi yabancı film

ve künye:

yönetmen: alejandro amenábar
senaryo: alejandro amenábar, mateo gil
görüntü yönetmeni: javier aguirresarobe
müzik: alejandro amenábar
kurgu: alejandro amenábar
yapım: 2004, ispanya, fransa, italya
tür: dram
süre: 125 dk.
dağıtım: chantier

oyuncular:
javier bardem(ramon sambedro)
belen rueda (Julia)
lola duena (Rosa)

ramon sampedro, yatalak olmasına karşın yazdığı yazılar ile edebiyat dünyasına da girmiş. 1996 yılında tüm yazıları letter from hell (cehennemden mektuplar)isimli bir kitapta yayımlandı ve Ramon 1998 yılında hasretle beklediği vuslatını gerçekleştirdi.

filmde ve Ramon'un hayatında dikkat çeken bir diğer husus yasaların ve hükümetin tutumudur. laik bir hükümetin, dini inbançları ve toplumsal yargıyı gözetmesi savunduğu laiklik anlayışıyla çelişmekte. ölüm gerçeğini ve ölümün bir hak olduğunun dini inançla örtüşmediğini bu yüzden ötanazinin gerçekleştirilemeyeceğini söyleyen hükümet ve mahkeme, kendine laik demeye devam etsin. evet, laiklik sözde kalıyor ve din ne kadar laik olduğunu söyleseniz de etrafınızda zırh gibi sizi sarıyor. işte, asıl gerçek budur. din, her zaman sizin isteklerinizin ve seçimlerinizin önündedir.

filmin can alıcı replikleri:

"sana ulaşmak ve dokunmak için katedebileceğim iki adım, benim için imkansız bir yolculuk, bir fantezi, bir rüya... işte bu yüzden ölmek istiyorum."

***

"senin beni sevme şeklin, benim sana olan sevgimi değiştirmiyor."

***

julia: neden hep gülümsüyorsun ramon?
ramon: eğer kaçamıyorsan, başkalarına bağlıysan, gülümseyerek ağlamayı öğreniyorsun.

ve son söz Ramon Sampedro'nun olsun.

denize açılmak

denize açılmak, denize açılmak
derinliğin hafifliği içinde
hayaller gerçek olur.
iki ruhun birleştiği yerde
sadece tek bir dilek gerçek olur.

bir öpücük yaşamı ateşler,
şimşek ve yıldırım ile.
bedenim artık benden çıkar,
evrenin merkezine ulaşmam ile.

çocukça bir kucaklaşma
öpücüklerin en safı.
sonra geriye kalan
sadece tek bir arzu.

senin bakışların ve benimkiler,
sürekli yankılanıyor, sessizce tekrarlayarak:
derine, daha derine,
et ve kanın ötesindeki her şeye...

ama ben her zaman uyanıktım
ve her zaman ölümü diledim,
dudaklarım sonsuza dek
senin saçlarına kenetlenmiş olarak.

ramon sampedro

(9/10)