sümer

Sümerler, insanlık tarihinin bilinen en eski şehir uygarlıklarından birini kurdu. Mezopotamya'nın güneyinde, bugünkü Irak topraklarında yaşadılar. Sümerler tek bir birleşik imparatorluk olarak yaşamaktan çok, kendi yöneticileri ve tanrıları bulunan bağımsız şehir devletleri kurdular. Yazının gelişmesi, şehir devletlerinin ortaya çıkması, matematik ve edebiyatın ilerlemesi açısından olağanüstü önem taşıyorlar.

Sümerlerin en ilginç özelliği şu: Asurlular ve Babillilerle aynı bölgede yaşamalarına rağmen, Sümerce bilinen herhangi bir dil ailesiyle kesin olarak ilişkilendirilememiştir.

Yaşadıkları bölge: Güney Mezopotamya.
Önemli şehirleri: Uruk, Ur, Ur, Lagaş, Eridu ve Nippur.
Dilleri: Sümerce.
Yazıları: Çivi yazısının ilk biçimlerini geliştirdiler.
Dinleri: Çok tanrılıydı.
Geçim kaynakları: Tarım, hayvancılık, ticaret ve zanaat.
Yükselişleri: Özellikle MÖ 4. binyılın sonları ve MÖ 3. binyılda.

Sümerler neleri keşfetti ve geliştirdi-

Yazı= Sümerler, yaklaşık MÖ 3400–3200 yıllarında ortaya çıkan en eski yazı sistemlerinden birini geliştirdiler. ilk tabletler çoğunlukla mal ve ürün kayıtları için kullanılıyordu. Bu gelişme, insanlık tarihinin yazılı dönemine geçişinde büyük rol oynadı.
Zigguratlar= Basamaklı, büyük tapınak yapıları inşa ettiler. Ur Zigguratı, Sümer mimarisinin günümüze ulaşan en ünlü örneklerinden biridir.
Tarım ve sulama= Dicle ve Fırat nehirlerinin sularından yararlanarak kanallar ve sulama sistemleri geliştirdiler. Bu sayede büyük şehirlerin beslenmesini sağlayan tarımsal üretimi desteklediler.
Matematik= Sayma, ölçme, arazi hesaplama ve zaman takibi konusunda gelişmiş yöntemler kullandılar. Mezopotamya'nın 60 tabanlı matematik geleneğinin erken gelişiminde önemli rol oynadılar.

-Sümerler savaşçı mıydı-

şehir savaşları: Lagaş ile Umma gibi şehir devletleri, özellikle tarım arazileri ve sınırlar yüzünden çatışıyordu.
Ordular: Askerler mızrak, kalkan ve çeşitli yakın dövüş silahları kullanıyordu.
Savaş arabaları: Erken dönem Mezopotamya'da tekerlekli araçlardan ve savaş arabalarından yararlanılıyordu.
Krallar: Hükümdarlar hem siyasi hem de askerî liderlerdi.

Sümerlerin tanrıları ve inançları= Sümerler çok tanrılı bir dine inanıyordu. Doğal olayların, şehirlerin ve insanların yaşamının tanrılarla bağlantılı olduğuna inanıyorlardı.

An- Gök ve göksel otorite

Enlil- Hava, fırtına ve otorite

Enki- Bilgelik ve tatlı sular

inanna- Aşk, savaş ve güç

Utu- Güneş ve adalet

Nanna- Ay

Her şehrin koruyucu bir tanrısı bulunabiliyordu. Tapınaklar yalnızca dinî merkezler değil, aynı zamanda ekonomik ve idari hayatın da önemli parçalarıydı.

Sümerlerin en ünlü hikâyesi: Gılgamış = Gılgamış, Uruk şehrinin efsanevi kralı olarak anlatılır. Hikâyelerinde dostluk, ölüm, cesaret ve ölümsüzlük arayışı gibi konular işlenir.
Gılgamış'la ilgili Sümerce şiirler bulunur; destanın daha kapsamlı ve günümüzde en çok bilinen biçimi ise daha sonraki Akadca geleneğinde korunmuştur. Bu eser, Mezopotamya kültürünün Sümerlerden Babillilere uzanan etkisini gösterir.