karaçaylar

görsel
Karaçaylar, Kuzey Kafkasya'da yaşayan bir Türk halkıdır. Günümüzde nüfuslarının büyük bölümü Rusya Federasyonu'na bağlı Karaçay-Çerkes Cumhuriyeti'nde yaşamaktadır; tarihleri, dilleri ve kültürleri bakımından Balkarlar ile çok yakın bağlara sahip olup çoğu araştırmada iki topluluk birlikte ele alınır.

Karaçayların etnik oluşumunda Hunlar, Bulgarlar, Hazarlar ve özellikle Kıpçak Türkleri gibi çeşitli Türk topluluklarının önemli rol oynadığı görüşü yaygındır. Konuştukları Karaçay-Balkar Türkçesi, Türk dillerinin Kıpçak koluna bağlıdır ve Kumukça ile Nogaycaya yakın özellikler gösterir. Topluluk kendisini geleneksel olarak Tavlu ("dağlı") adıyla da ifade etmiştir.

Karaçaylar yüzyıllar boyunca Elbruz Dağı çevresindeki yüksek vadilerde yaşamış, 19. yüzyılda Rus imparatorluğu'nun Kafkasya'yı ele geçirmesiyle önemli siyasal ve toplumsal değişimler yaşamıştır. II. Dünya Savaşı sırasında Sovyet yönetimi tarafından Almanlarla iş birliği yaptıkları iddiasıyla 1943–1944 yıllarında Orta Asya'ya sürgün edilmiş, 1957'den itibaren anavatanlarına dönmelerine izin verilmiştir. Bu sürgün, Karaçay kolektif hafızasında en önemli tarihî olaylardan biri olarak kabul edilir.

Karaçayların büyük çoğunluğu Sünni islam'ın Hanefi mezhebine mensuptur. Zengin sözlü edebiyatları, Nart destanları, at yetiştiriciliği, dağ kültürü ve geleneksel misafirperverlikleri kültürel kimliklerinin öne çıkan unsurlarıdır. 19. yüzyılın sonlarından itibaren gerçekleşen göçler sonucunda Türkiye'de de özellikle Konya, Eskişehir, Kayseri, Tokat ve istanbul çevresinde Karaçay kökenli topluluklar yaşamaktadır.