kumandılar

görsel
Kumandılar, Güney Sibirya'daki Altay bölgesinde yaşayan yerli bir Türk halkıdır. Günümüzde ağırlıklı olarak Rusya'nın Altay Krayı ve Altay Cumhuriyeti'nde yaşamaktadırlar; nüfusları küçüktür ve Rusya tarafından yerli azınlık halklarından biri olarak tanınmaktadır.

Kumandılar, tarihsel olarak Biya Nehri çevresindeki ormanlık ve dağlık alanlarda yaşamışlardır. Günümüzde en yoğun olarak Altay Krayı, Altay Cumhuriyeti ve daha az sayıda Kemerovo Oblastı'nda bulunurlar. 2021 Rusya nüfus sayımına göre nüfusları yaklaşık 2.400 kişi olarak kaydedilmiştir.

Kumandıların dili Kumandıca olup, Türk dillerinin Kuzey Altay koluna bağlı kabul edilir. Birçok Kumandı bugün aynı zamanda Rusça ve Altaycayı da konuşmaktadır. Dilin konuşur sayısının azalması nedeniyle kültürel ve dilsel canlandırma çalışmaları yürütülmektedir.

Geleneksel yaşam biçimleri avcılık, balıkçılık, orman ürünleri toplama ve sınırlı hayvancılığa dayanıyordu. Ahşap işçiliği, deri işleme ve sözlü halk edebiyatı kültürlerinin önemli parçalarıdır.

Kumandıların geleneksel inanç sistemi Sibirya şamanizmi unsurlarını içerir. Daha sonraki dönemlerde bölgede Doğu Ortodoks Hristiyanlığı ve Burhanizm (Ak Cang) etkileri de görülmüştür. Günümüzde bu inanç geleneklerinin farklı düzeylerde izleri bulunmaktadır.

1926 Sovyet nüfus sayımında ayrı bir halk olarak kaydedilen Kumandılar, sonraki dönemlerde uzun süre Altaylılar içinde sınıflandırıldı. 2000 yılında Rusya tarafından yeniden bağımsız bir yerli halk olarak tanındılar ve 2002'den itibaren nüfus sayımlarında tekrar ayrı bir etnik grup olarak yer almaya başladılar.