insanı kamil

ahlak konusunda vahyi ve on emri temel alıyorum.

Yahudi ahlakı etik anlayışımın ayrılmaz bir parçası ve bunu sadece sizi etkilemek için söylemiyorum. Şu anda yanımda kimse yok, değil mi? Bu tatlı, süslü kelimeleri size sıralarken arka planda evli müslüman, Yahudi kadınlara ya da Hristiyan kadınlara izinsiz bakarak, o kadınları videolarla nesneleştiren, yani On Emir tamamen görmezden gelerek kendini tatmin eden bir adam olmam da tamamen mümkün. Bunu yılda bir kez yapabilir, tövbe edebilir ve birçok Müslüman gibi kendimi kandırabilirim. Belki en az bir ya da iki milyar adam bu şekilde yaşamıyor mu?. Evli, bekar, yaşlı, genç, çekici olmayan, yakışıklı; ne fark eder ki.

Şu anda yanımda polis memuru yok. Savcı yok. Yargıç yok. Sadece cehennem korkusu ya da cennet arzusu için, ödül-ceza mantığıyla, iyi bir insan olarak kalmak pek mümkün değildir. islam ve Hristiyan alemine bakın. Elbette hepimizin bir dereceye kadar vicdanı, evrensel bir iç sesi var. Ama davranışları o iç sese göre koordine eden ve duygularımızı, düşüncelerimizi vicdanla disipline sokan, devlet yanımızda olmasa bile nefsimizi eğiten bir ilkeye ihtiyacımız var.

O ilke tek ve biricik olan logos'tur; yani allah, başlangıcı ve sonu olmayan, kadiri mutlak, tüm evrene hükmeden (deist tanrısı değil, evet ) tek ve biricik yaradana nasıl sesleniyorsanız artık.. Yahudi Tanrı anlayışı, insanlığın metafizik, sosyal ve bireysel nesnel ahlak ihtiyacını normatif kurallar içinde nihai bi cevap sunuyor, insan vicdanını disiplinize ediyor.

insan, yiyerek, içerek, uyuyarak ve üreleyerek ömrünü ve zamanını tüketebilen bir yaratıktır. Ama inanç, amaç ve planla hareket etmek, işte bu onu diğer tüm canlılardan ayıran başlıca özelliği. Tek Tanrı, zihin ve ruhu organize eder; Kant'ın görev temelli etiğini dinle birleştiren bir tür tutkal gibi. Kant'ın önkabulleri bugünkü Batı uygarlığının da temelini oluşturuyor: allah'ın varlığının ve birliğinin kabulü, özgür iradenin kabulü ve bilincin ölümsüzlüğünün kabulü. Maddi alemin de, hiç sonlanmayan vücutsuz bi bilinçten tezahür ettiğini anladığınızda bu varsayımlara ne denli muhtaç olduğumuzu fark ediyorsunuz.

Evet, buna inanıyorum. Ama Yahudi miyim? Hayır, sadece vahye dayalı objektif ahlakı, birçok müslüman ve hristiyandan, belki de birçok yahudiden daha iyi anlayan sıradan bi insanım; basit bi türk yurttaşıyım.