kırk yıllık kani olur mu yani

uzun süre belli bir üslup üzerine hareket eden insanlarin, birdenbire değişmeleri ve eski tavırlarının tersini yapmalarının çok zor olduğunu ifade etmek için kullanılan bir deyimdir.

hikayesi de şöyledir:

divan şairlerinin önemlilerinden sayilabilecek tokatli ebubekir kani efendi (ö.1792), gençliğinde hacegan sinifina dahil olup devlet hizmetinde görev almiştir. kirk yaşina kadar tokat mevlevihanesinde hizmet gören kani, hekimoğlu ali paşa nin trabzon valiliğinden dönüşünde onun maiyetine girip istanbul'a gelerek divan katipliğine atandirilmiş, paşanin sadrazamliktan ayrilmasi üzerine de silistre valiliğine gönderilen bir zatin divan katibi olarak rumeli'ne geçmiştir. nesirdeki başarisiyla bilinen kani hoşsohbet, latifeyi seven, biraz da hicve meyilli bir yaratilişa sahipti. şathiyat ile hırrenamesi bu alandaki başarisina delildir. latifeciliği ölüm döşeğinde de sürecek kadar ileri olan kani, "ben fatiha dilencisi değilim mezar taşima fatiha yazmayin." diye bir nükte söylemiş, ölümünden sonra mezarini yaptiranlar da bunu bir vasiyet gibi uygulayip şakasina karşilik vermişlerdir. şimdi eyüp sultan mezarliğinda bulunan kabrinin şahidesinde fatiha ibaresi yoktur.

kani, silistre deyken voyvoda alexander'in yanında özel sekreter olarak da hizmet etmiş ve o siralarda genç bir rum dilberine gönlünü kaptirmiş. yaşi elliye yaklaşan kani'nin aski da o derece olgun çikmiş ki güzel kiz da onu sevmiş. ne var ki bir papaz sülalesinden gelmekte ve tutucu bir hayat yaşamaktadir. kani, dillere destan olan aşkini mutlu sona erdirmek için kiza evlenme teklif ederse de nafile, kizin ailesinden zinhar olmaz cevabini alirlar. aşklari bu sefer aciya dönüşür. sonunda kizin aklina bir çare gelir.kani'nin hıristiyan olmasi. bu çare üzerine, kizin babasi evlenmelerine razi olur ve bir gün voyvoda yi ziyarete gittiğinde konu açilir, kani bey'i yanlarina çağirirlar. papaz efendi teklifini yapar:

-kani bey, bir şartla kizimi sana vereceğim, hemen şimdi dinini değiştirip hıristiyan olursan!!!

kani beyin zihninde şimşekler çakar. o yörelerde sıkça kullanilan "yani" ismini hatirlayarak der ki:

-yapmayin papaz efendi, kirk yillik "kani", olur mu "yani"?!