gayri safi yurt içi hasıla

bir ülke ekonomisinde üretilen tüm tüketime hazır mal ve hizmet ürünlerinin parasal değeridir. bir ekonomide büyümeyi veya daralmayı gösteren en önemli makro iktisadi verilerdendir. en çok bilinen formülü aşağıdaki gibidir, harcamalar yöntemiyle hesaplanır.

gsyih(gdp)= tüketim(c) + yatırım(i) + devlet harcamaları(g) + ( ihracat(x) - ithalat(m)

tüketim: Mal ve hizmetlere yapılan harcamalardır. Tüketim harcamaları tüketicilerin mal ve hizmetlere yaptığı harcamaları ifade eder. Tüketicilerin yeni konut alımı için yaptığı harcamalar yatırım harcaması olarak kabul edilir ve tüketim harcamalarında yer almaz.

yatırım: Firmaların sabit sermaye stoklarına yaptığı ilavelerle stoklara yaptığı ilaveler ve tüketicilerin yeni konut alımı için yaptığı harcamalar “yatırım harcaması” olarak adlandırılır.

kamu harcamaları: Devletin mal ve hizmet üretimini gerçekleştirebilmek için yaptığı harcamalara kamu harcamaları denir. Devletin yaptığı karşılıksız ödemeler ( transfer ve faiz ödemeleri) kamu harcamaları içerisinde yer almaz.

ihracat: Bir ülkenin diğer ülkelere sattığı mal ve hizmetleri ifade eder.

ithalat: Bir ülkenin diğer ülkeden aldığı mal ve hizmetleri ifade eder.

diğer formülleri:

- üretim yaklaşımı

gdp= tüm firmaların katma değerlerinin toplamı

- toplam gelir yaklaşımı

gdp= emek gelirleri(ücret, maaş) + sermaye gelirleri(rant, faiz, net kar)+ dolaylı vergiler + yıpranma(amortisman)

çıkan sonuç nominal gdp'dir, büyüme oranını hesaplayabilmek için reelleştirmenin yapılması gerekiyor. çünkü enflasyondan arındırılarak büyüme oranı hesaplanır. reelleştirme yapılırken bir baz dönem seçilir(atıyorum 2012 yılı) ve güncel gdp 2012 yılındaki fiyatlarla hesaplanır. gerçek büyüklüğü ancak böyle görebiliriz.

büyüme oranı formülünde bir önceki yılın aynı dönemine göre karşılaştırılır.

x: 2019Q1 reel gdp
y: 2018Q1 reel gdp

büyüme oranı: ((x-y)/y)*100

reelleştirmenin neden yapıldığı ile ilgili de bilgiyi vereyim. bir ülke düşünün 2017 yılında 50 adet üretim yapmış olsun ve bunu 10 tlden satsın. bu ülkenin 2017 gdpsi 500 tldir. 2018 yılında üretimi 60, ürettiğini de 15 tlden satmış olsun. 2018 yılı gdpsi cari fiyatlarla 900 tl olur. cari fiyatlarla %80 gibi bir büyüme çıkıyor fakat bu doğru bir yaklaşım değil. sadece 10 adet bir üretim fazlası var bu adamın. geçen seneki fiyatı kullanarak gerçek büyümesini hesaplayabiliriz. 2018 yılındaki gdp geçen yıl fiyatıyla hesaplanırsa 600 tl olur. formülü uygularsak bu ülke geçen yıla göre %20 büyümüştür.