hiç

hiç tasavvufta ulaşılması hedeflenen en yüksek makamdır. bu dünyaya ait arzu ve isteklerin minimalize edilmesi şeklinde bir beden terbiyesidir. az uyku az yemek az konuşmak uzlet tefekkür ve ibadet yoluyla nefs ile mücadele edilir. değil kötü eylem kötü düşünce bile zihinden uzaklaştırılır. amaç: akıl ve mantık yoluyla edinilemeyen, sadece sezgi yoluyla edinilebilen saf bilgiye ulaşmaktır. bir anlamda bilgi aşığıdırlar. bunun yolu arınmış bir beden ve zihindir. yani hiç olmaktır. hiçin en büyük düşmanı ise bendir. bu yüzden ben kelimesini asla kullanmaz mutasavvuflar. tıpkı bir buz kütlesinin eriyip okyanusa karışması gibi eriyip varlıkta yok olmaktır hiç olmak. mevlana hiçlikle ilgili:

gözün kıymetini ama olandan
sözün kıymetini lal olandan
ekmeğin kıymetini aç olandan
aşkın kıymetini hiç olandan öğren.