franz ferdinand

1863'de doğmuş avusturya arşidükü ve avusturya-macaristan tahtı veliahtı. ancak kendisi veliaht ünvanını korumasına rağmen habsburg hanedanının -özellikle amcası avusturya-macaristan imparatoru franz joseph'in- istemediği soylu olmayan bir kızla evlendiği için ölmeseydi büyük ihtimal tahta oturamayacaktı. ayrıca franz ferdinand bu evliliği yaparak resmi olarak çocuklarının tahta oturma hakkından da feragat etmişti.

1908 senesinde avusturya-macaristan, osmanlının iç karışıklıklarından yararlanarak bosna hersek'i topraklarına kattı. yine de bosna'da yaşayan sırplar (ki bosnanın %40'ını sırplar oluşturuyordu) ve sırbistan, bosna'yı kendi topraklarının bir parçası gibi görmekteydi. bu gergin ortama rağmen avusturya-macaristan veliahtı franz ferdinand 1914de ordu başmüfettişi olarak hamile eşi sophie chotek ile birlikte bosna hersekin başkenti saray bosnaya ziyarete gitti. aynı gün sırpların milli bayramı aziz vitus günüydü. burada içlerinde ileride kendisinin katili olacak gavrilo principin de bulunduğu 4 (bazı kaynaklar 3 der) kişilik bir grup franz ferdinandı öldürmek istiyorlardı. önce gruptan nedeljo çabrinoviç, arşidük franz ferdindanda el bombalı saldırı yaptı ancak ferdinand ve eşi saldırıdan yara almadan kurtuldu. bazı görgü tanıkları el bombasının ferdinandın arabasından sektiğini iddia etmekteydiler. ferdindand bu saldırının ardından uyarılara rağmen şehirde durmaya devam etti.

planda bombayı atan çabrinoviç siyanür için kendisini nehire attı ancak siyanür çabrinoviçe etki etmedi, ayrıca suyun sığ yerine atladı ve boğulmadı ancak esir düştü. başarısız bombalı saldırının ardından ferdinandı öldürmek isteyen diğer kişiler telaşlanıp ormana kaçtılar. gavrilo princip de ormana kaçanlardandı ve birkaç saat sonra ormandan çıkıp bir restorana yemek yemeye gitti. bu esnada ferdinand bombalı saldırıda yaralananları hastanede ziyaret edecekti ancak farklı bir rota izlemek istiyordu, bundan şoförünü haberdar etmeyi unutunca şoförüne yavaşlayıp yolu değiştirmesini istedi. büyük bir şans eseri princip kafeden çıktığında önünde yavaşlayan arabanın üzernde franz ferdinand ve eşini gördü. princip silahına davranıp tek seferde hem franz ferdinandı hem hamile eşi sophie chotek'i öldürdü. ferdinandı öldürmek isteyen gruptan bir kişi kaçtı ancak principin de içinde bulunduğu 3 kişi yakalandı, ferdindandın katili princip birkaç hafta ile 20 yaşından küçük olduğu için idama mahkum edilmedi. bu olaydan sonra avusturya-macaristan imparatorluğu sırbistana 48 saatlik bir ültimatom verdi. sırbistan ültimatomda yazılanları yerine getirmeyince 4 yıl sürecek birinci dünya savaşı başladı.

not: ayrıca franz ferdinand ve eşi sophienin öldürüldüğü gün evliliklerinin 14. yıl dönümüydü.