aklimatizasyon

Aklimatizasyon, kısaca yüksek irtifaya uyum demektir. Çünkü irtifa arttıkça, azalan basınca bağlı olarak her 300 metrede bir oksijen % 3 oranında azalır. Yani bu da 3000 metre irtifada oksijen, deniz seviyesine göre % 30 düzeyinde azalmış demektir. (Hava % 78 Azot, % 21 Oksijen ve % 1’de argondan oluşur. Bu oran hep sabittir ve irtifayla değişmez. Ancak düşen basınç nedeniyle soluduğunuz oksijen miktarı azalır.)

AKLiMATiZASYON METODLARı:
Aklimatizasyon temel olarak iki aşamada yapılır. Birinci aşama, dağa çıkmadan önce antreman yaparak ve imkan varsa hipobarik odalarda zaman geçirerek yapılır. ikinci aşaması ise dağa tırmanış esnasında yapılır.
1. DAĞA ÇIKMADAN ÖNCE AKLiMATiZASYON iÇiN YAPILACAK ÇALIŞMALAR:
Aklimatizasyon antremanlarının temelini, düşük eforla uzun süre çalışmayı içeren kardiyo antremanları yerine, yüksek efor sarfedilen, kısa süreli ve tekrarlanan interval antremanları teşkil etmelidir. Bu şekilde kalp ve solunum sistemi kapasitesinin üstüne çıkmaya zorlanır. Bu kapsamda yapılabilecek en uygun antremanlar şunlardır.
a. Koşarak merdiven çıkma,
b. Koşarak tepe tırmanma,
c. Ağır yükle tırmanma,
d. Bisiklet ile tırmanma,
e. Çömelerek zıplama antremanları yapılabilir,
Ayrıca imkan varsa hipobarik odalarda zaman geçirilerek yüksek irtifaya uyum sağlamaya çalışılır. Hipobarik odalar, içerdeki basıncın azaltıldığı ve yüksek irtifa şartlarının yaratıldığı odalardır. Eğer imkan varsa buralarda zaman geçirerek, yüksek irtifaya uyum sağlamaya çalışılır.
2. DAĞDA TIRMANIRKEN AKLiMATiZASYON:
Dağda aklimatizasyonun temel prensipleri şunlardır.
a. Alçak irtifalarda ağır yük taşıma: Alçak irtifalarda mümkün olduğunca ağır yük taşınır ve irtifa arttıkça kamptan kampa ağırlık azaltılır.
b. irtifa alma ve tekrar alçalma: Yükle irtifa alınır ve çıkılan yeni irtifada bir süre geçirilir, gerekirse kamp kurularak gecelenir. Daha sonra aşağıdaki kampa geri dönülür.
c. Kamp kurarak geceleme: Yüksek irtifadan etkilenme ve akimatizasyon kişiden kişiye büyük değişiklikler gösterir. Bazı insanlar 2500 metrede, bazı insanlar ise çok daha yükseklerde etkilenmeye başlarlar. Yüksek irtifaya uyum süreci de farklıdır. Kimileri kolaylıkla aklimatize olabilirken, kimileri ise güçlükle olurlar. Akimatizasyonda temel prensip, 3.300 metreden sonra her 300 metrede bir gün gecelenmelidir. Haftada 2 veya 3 günde aynı irtifada bir gece daha geçirilmelidir.
d. Yüksek irtifada Etkinlik: Yüksek irtifaya çıkılıp kamp kurulduğunda, zaman çadırlarda yatarak geçirilmemeli, gezerek ya da antreman yaparak uyum kolaylaştırılmalıdır.
e. Rahatsızlıklar arınca irtifa kaybetme: irtifa arttıkça baş ağrısı, baş dönmesi, uyuyamama, iştahsızlık, dikkat toplayamama vb. bazı belirtilerin ortaya çıkması normaldir. Ancak irtifada zaman geçirdikçe belirtilerde azalma olmaması veya rahatsızlıkların artnası durumunda en az 700-1000 mt. irtifa kaybedilmelidir. Bu irtifa kaybı genellikle sorunların normale dönmesi için yeterli olabilir.
YÜKSEK iRTiFAYA UYUM BELiRTiLERi:
Yüksek irtifaya uyum sağlayıp sağlayamadığınızı anlamanın yolları şunlardır. Eğer;
a. Kısa bir dinlenme ile nabzınız ve solunumunuz normale dönüyorsa,
b. Yürüyüş sırasında konuşabiliyor, ıslık çalabiliyor ve az da olsa şarkı söyleyebiliyorsanız,
c. iştahınız arttıysa,
d. ilaçsız uyuyabiliyor ve rüya görüyorsanız (Özellikle de erotik rüyalar)
e. Uyanıkken şehvet duygularınız kabarıyorsa aklimatize olmuşsunuz demektir.