crystal palace

diğer adıyla "billur saray". çernişevski'nin "ne yapmalı" adlı eserinde modernite projesinin ulaşmak istediği amacı işaret eden bir metafor olarak kullanılmıştır. çernişevski'ye göre modern insan binalar ve yollar yapmaya bayılır, nihai amaç da bütün artistik ve teknolojik birikimini heykelleştireceği billur sarayıdır. dostoyevski ise bu toz pembe modernite rüyasını inandırıcı bulmaz ve şöyle der: "insan sırf amacına ulaşmaktan veya inşa ettiği şaheserin tamamlanacağından korktuğu için kaosu ve yıkımı seviyor olamaz mı? belki de o şaheserini sadece uzaktan seviyor, ya da sadece onu yapmayı seviyor, içine girip yaşamayı değil. kim bilir, belki de bitirdiğinde billur sarayını ehli hayvanların kullanımına tahsis edecek."

yazık ki bolşevikler dostoyevski'nin bu enfes modernite yorumunu bir kenara bırakıp çernişevski'nin yolunda gitmeyi tercih etmişler.