insanın özü aslında iyidir

dosdoğru önerme. allah insanı yarattığında iyi ve kötüyü de yarattı ve insana karar mekanizmasını sundu. buna irade dediler. neydi irade? nefs ve ruha verilen yüzde elli-elli oy hakkını yönetmek.
mesela? nefs içki içip sarhoş olmak istedi diyelim, ruh da bunun kötülüğe hizmet edeceğini belirterek buna karşı çıktı. ikisinin da yüzde ellişer oy hakları var ve bu durumda taraflardan biri diğerine üstün gelemiyor. iste burada insanoğlu devreye giriyor. irade dediğimiz nane, oran ayarlaması yapıyor. allah'in rahmeti de burada ortaya çıkıyor aslında. neden? çünkü oylamaya o da katılıyor ve koskoca yaradan kurallara uyuyor yalnız bir oy kullunarak. oyunu bozmuyor. birden fazla oy kullanıp seni iyiye yönelterek oynadığın irade oyununu bozmuyor. bu yüzden genele ve öze baktığımızda insanoğlu iyidir. içine üflenen ruh sayesinde, bahsedilen rahmet sayesindedir bu! hee insanoğlü nankör tabi. her zaman yaptığı gibi oylamada da adil davranmıyor. oylama yüzde elli-elli olduğunda nefsten yana olup nefsin oyunu (atıyorum) ellibeşe çekip ruhu kırkbeş de bırakıyor. allah'ın kurallara uyup senle sen olmasını hiçe sayarak nefs'i, yani şeytan'ı galip, tövbe haşa allah'ı çırak çıkarıyor. allah bu duruma müdahale etmiyor ve gönderdiği kitaptaki kurallar dahilinde bir yargı sistemi olduğunu da tekrar tekrar hatırlatıyor.

insan özünde iyi bir varlık aslında. fakat herkes insan olamıyor. nefs 5 yaşında bir çocuk gibi ve şeytan yaptığı vaatlerle onu çok çabuk kandırıyor ve oylama açmasını sağlıyor. insanın işi zor yani. hep oylama ve hep adaletli davranmayı becerebilmeli yani. belki ism-i azam içinde de allah'ın adl isminin olduğunun söylenmesi de burdaki adalet sistemi ile alakalıdır. bilemiyoruz.