yok olma riski bulunan türk toplulukları

40.000 yıldır tarih sahnesinde olan, 16.000 yıldır örgütlü bir şekilde dünyaya hükmeden ve 5000 yıldır çağ açıp, çağ kapatan, dünya tarihinin en büyük imparatorluklarını, en büyük uygarlıklarını kurmuş, din ve mitolojilere kaynak olmuş türk ırkının sahipsiz evlatlarıdır.

ne yazık ki bugün yaşadığımız dünyada türk ırkı'nın bazı alt kimliklere sahip toplulukları yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır.

bu yok olma tehlikesi, binlerce yıldan beri süregelen kadim kültürlerini, lehçelerini, örf ve ananelerini de yok edecek, tarihten, dünyadan pek çok türk izi bu toplulukların ceddinin sona ermesi ile birlikte yok olacaktır.

bize düşen şey ise bu dost ve akraba topluluklara elimizden geldiğince yardımcı olmak ve onların yok olmaması için gerekli önlemleri almaktır, bu da türk devleti'nin ve diğer türk devletlerinin mecburi görevi ve önceliği olmalıdır.

bugün geldiğimiz noktada, malesef türkiye cumhuriyeti'nin özellikle orta asya'da moğolistan'ın başkenti ulan bator haricinde herhangi bir dış temsilciliği, konsolosluğu bulunmamaktadır.

oysa türkiye'nin, altay cumhuriyeti, altay krayı, buryat cumhuriyeti, tuva cumhuriyeti, hakasya, yakutistan, tümen ve kurgan oblastları, başkurdistan, çuvaşistan, dağistan, kabardey-balkarya, karaçay-çerkesya ve udmurtya'da birer konsolosluğu-dış temsilciliği bulunmalıdır.

lakin söz konusu coğrafyada türkiye'nin pek etkin olmadığı gün gibi ortadadır.
rusya'da bu bölgelere yakın sadece tataristan'ın başkenti kazan'da bir konsolosluğumuz bulunmakta. bunun dışında azerbaycan, kazakistan, moğolistan ve gürcistan büyükelçiliklerimiz ve konsolosluklarımız mevcut.
yukarıda saydığım bölgelerde ise malesef aktif değiliz.

bu bölgelerde dış temsilcilik açmak çok mu zor?
gülen cemaatinin bile gidip okul açtığı bu yerlerde, koskoca türkiye cumhuriyeti neden herhangi bir varlık gösteremiyor?

işte yok olma tehlikesi ile karşı karşıya olan soydaşlarımıza yaklaşımımız.
biz onlardan ziyade, kobani'deki kürtlerle, filistin'deki arap teröristlerle, suriyeli mültecilerle daha alakadarız.

bu saydığım bölgelerin birçoğunda kazakistan cumhuriyeti'nin dış temsilcilikleri ve konsoloslukları mevcut. kazakistan elinden geldiğince sahip çıkıyor soydaşlarımıza.
bu görünümüyle kazakistan turan dünyası'nın lideri konumunda şu an için.

işte yok olma tehlikesi ile karşı karşıya olan bazı türk toplulukları;

-soyotlar(soyot türkleri):
rusya genelinde ve buryatya cumhuriyeti'nde varlıklarını sürdürüyorlar. şu an için toplam nüfusları 5000 civarında.

-dolganlar(dolgan türkleri):
rusya'nın(sibirya) en kuzey noktasında yaşayan türk halkı. toplam nüfusları 8000 civarında. saha türkleri ile akraba olan topluluk çoğunlukla ortodoks hristiyan inancına sahip.

-aynallu türkleri(inallı):
iran'da varlığını korumaya çalışan 7000 kişilik bir populasyona sahip oğuz türkü olan halk.

-duhalar:
moğolistan'ın kuzeyinde ren geyiği avcılığı yapan ve sadece 250 bireyi kalan türk halkı. budizmi seçmeyip gök tanrı inancını korudukları için moğollar tarafından soykırıma tabi tutulmuşlardır.

-teleütler:
türklerin varoluş noktası olan altayların kadim yerli halkı. unesco'ya göre kültürleri ve kimlikleri yok olma tehlikesi ile karşı karşıyadır. bugün nüfusları sadece 2500 kişi kadardır.

-çalkandular:
yok olma tehlikesi ile karşı karşıya olan bir başka altay halkı. bugün çalkandular'ın nüfusu sadece 850 kişidir.

-karagaslar(tofalar):
öz be öz türk olan sibirya halkı. sayıları 1000 kişi civarında olup genellikle irkutsk oblastında yerleşiktirler.

-kırımçaklar:
kırım'da yaşayan yahudi türklerdir.
soykırımlar, katliamlar, göçler ile diğer topluluklar içinde yok olma tehlikesi ile karşı karşıya kalmışlardır. bugün kırım'da sadece 2000 kırımçak türkü bulunmaktadır.

-kumandılar:
sibirya'nın güneyinde, Altay Krayı, Altay Cumhuriyeti ile Kemerovo Oblastında yaşayan Türk halklarından Altayların 3000 kişilik türk topluluğu. UNESCO'ya göre dilleri ve kültürleri yok olma tehlikesi altındadır.

-telengitler:
yok olma tehlikesi altındaki bir başka güney sibirya halkı. bugün kalan nüfusları 2500-4000 kişi arasındadır.

-yugurlar:
çin'de varlıklarını sürdürmeye çalışan türk halkı. nüfusları 12.000 civarındadır.

-ilu türkleri:
kore yarımadasında varlığını sürdürmeye çalışan türklerdir. bugün nüfusları hakkında kesin bir bilgi olmasa da yok olma tehlikesi altındadırlar.

-eynular:
batı çin'de yaşayan 6500 kişilik türk topluluğu.

-mançurya kırgızları(fuyülar):
çin'de 600 kişi ile varlığını sürdürmeye çalışan türk topluluğu.

-çulım türkleri:
sibirya'da varlığını korumaya çalışan türk halkı. bugün çulımca adı verilen dillerini konuşabilen sadece 200 kişi bulunmaktadır.

yukarıda bahsetmeye çalıştıklarım nüfusları iyice azalmış, gerek dil-lehçe, gerek kültürel yönden son derece zor koşullar altında olan türk halklarıdır.
tabi ki bunları incelerken perspektifi biraz genişletmek de mümkün.
bugün altay türkleri, tuvalar, hakaslar, saha türkleri, udmurtlar da gün geçtikçe nüfusları azalmakta ve kültürel benliklerini kaybetme tehlikesi altında olan diğer topluluklardır.