rıza nur

Hekimliğe, edebiyata ve bilhassa Türk tarihine ait eserleri ile milletvekili, bakan ve sulh murahhası gibi sıfatlarıyla tanınmış olan Dr. Rıza Nur 30 Ağustos 1878 tarihinde Sinop'ta doğmuştur. 1902 yılında Askeri Tıbbiyeden Yüzbaşı olarak mezun olmuş, bir süre Tıp Fakültesinde öğretmenlik yapmıştır. 1903 yılında Kolağalığına terfi etmiş, 1905'de Gülhane Hastanesine Doçent, 1907 yılında da Askeri Tıbbiyeye Cerrahi Profesörü olmuştur.

1908 yılında Binbaşılığa terfi ettikten sonra, II. Meşrutiyet sonrasında kurulan Meclis-i Mebusan'a istanbul mebusu seçilmiş, 1910 yılında askerlikten istifa etmiştir.

1911-1912 yıllarında Mora Müdürü olan Dr.Rıza Nur önceden mensup bulunduğu ittihat ve Terakki Partisine girmiştir. Siyasi faaliyetlerinden dolayı birkaç kez hapse girmiş 8 yıl sürgünde kalmıştır. 1920 yılında T.B.M.M.'ne Sinop Milletvekili olarak girmiştir. 09 Mayıs 1920'de toplanan ilk Bakanlar Kurulu'nda Maarif Vekili olarak Harici Bakanlığı görevinde bulunmuştur. 1921 yılında Moskova ve 1922 yılında Ukrayna'da yapılan anlaşmalara delege olarak katılmıştır. 1924 yılında Lozan Barış Antlaşmasına ikinci delege olarak katılmıştır. ikinci T.B.M.M.'ne Sinop Milletvekili olarak katılmıştır. 1926 yılında Milletvekilliğini bırakarak Paris'e yerleşmiştir. Edebiyat ve tarih üzerine çeşitli çalışmalar yapmış ve çeşitli eserler yazmıştır. 14 ciltlik Türk Tarihi adlı eseri en önemli eseridir. 29 Aralık 1926 yılında Rıza Nur Vakfı'nı kurmuş, Sinop'taki evini Kütüphanesi ile birlikte Vakfa bırakmıştır. 08 Eylül 1942'de istanbul'da vefat etmiştir.

DR. RIZA NUR BEY'iN KÜTÜPHANEDE BULUNAN ESERLERi :

- Fenn-i Hitan.
- Emrâz-ı Zühreviye'den Tahaffuz.
- Kaçar Hanedanı ve Kaçarlar. (El yazması)
- Salnâmey-i Devlet-i Âliye-i Osmaniye.
- Devlet-i Osmaniye Tarihi.
- Türk Tarihi. (12 cilt)
- Samson ile Dalila. (Opera)
- Fenn-i Cerrâhi Ortopedi.
- Sünnet Çocukları ve Ebeveyn Sünnetçiler ve Doktorlar.
- Tıbbiye Hayatından.
- Sıhhi Tıbbi Makâlât.
- 1323-1334 yıllarına ait Hava Saat Cetveli.
- Gurbet Dağarcığı.
- Türk Şeceresi.
- Yeni Usûl Hitan ve Yeni Kıskaç.
- Hürriyet ve itilâf Nasıl Doğdu, Nasıl öldü?
- Hitândan Kan Gelmesi.
- Hitân ve Frengi Emrâz-ı Zühreviye-i Saire.
- Hitân'da iptâl-i Hüsn.
- idâm Mahkumu (Büyük hikaye)
- Orta Anadolu'da Yunan Faciaları.
- Rıza Nur'un Defteri
- T.B.M.M. Sinop Mebusu Dr. Rıza Nur Bey'in Sıhhiye ve Muavenet içtimaiye Vekaletine Muta kadim Raporu.
- Deut Sche Zeıt Schreft für cherurgre.
- Ana Mektepleri ve Sınıfları (El notları)
- ilk Tedrisat Kanunu Layihası. (1.fasıl: Mektepler ve Teşkilâtı)(El notları)
- Ana mekteplerin Talimatnamesi. (El yazması notlar)
- Anadolu Maarifi Hakkında Rapor.(El yazması notlar)
- Maarif Vekâleti Teşkilatı Kanunu idaresi Hakkında Nizamname.
- Hususi Harp Malumatları.(Yunan Harbi ile ilgili)
- Tedrisat iptidaiye Müfettişlerinin Vazifesine Dair Talimatname.
- Stude über die ritualme beschmei dung varne milich im asmani schnireiche.
- Dr. Rıza Nur Bey'in Sıhhiye Vekile bulundukları zaman istanbul'dan yaptıkları Muhaberat Dosyası. (Telgraf Örnekleri)
- istanbul'da bulunduğu zaman Dâr-ül-eytâmlar hakkında yaptıkları muharrerat ve Telgraf Suretleri.
- Dr. Rıza Nur Bey'in Maarif Vekâletinde bulundukları zaman hazırladığı Daire-i Merkez Teşkilât-ı Kanunu . (Defter)(El yazması )
- Dr. Rıza Nur Bey'in Maarif Vekaletinde bulundukları zaman hazırladıkları 1337 senesi bütçesi. (El yazması )
- ilk Tedrisat Kanunu Lâyihası.(El yazması notlar)
- Orta Tedrisat Kanunu ve Talimatnamesi. (El yazması notlar)
- Mahrem Harp Raporları.
- Arap Şiir Biliği yahut El-Âruz.
- Tamga Ou Tag Marque Au chaud sur le Chevaux A Sınope.(Fransızca )
- Oughouz-Name Epope Turque (Türk destanı)(Fransızca )
- La zone Turque et son Extensıon les obstacles opposes a cette Extensıon.
- Capıtolo XVI-XVII- (Fransızca)
- Revv de Turvulugıe (Türk Bilik Revüsü) (Fransızca)
- Hücumlara Cevaplar.
- Janet'in Düğünü (1 perdelik gülümlü opera)
- Hürriyet ve itilâf Nasıl Doğdu ve Nasıl öldü?
- Kaygusuz Abdal Gaybı Bey .ilk Büyük Bektaşi Şairi.
- Ali Şir Nevai
- Tanrıdağ Mecmuası.ilmi,edebi Türkçü.C.1 No:1- 17.
- Türkistan'ın Coğrafi Vaziyeti.

KÜTÜPHANENiN KURUCUSU DR. RIZA NUR BEY'iN ESERLERi :

- Servet-i Şahane ve Hakkı Millet 1324 istanbul
- Meclis-i Mebusan'da Fıkralar. 1325istanbul
- Tıbbiye Hayatından. 1327 istanbul
- Cemiyet-i Hafiye. 1330 istanbul
- Fenni Hitan. 1332 istanbul
- Hürriyet ve itilaf Nasıl Doğdu, Nasıl Öldü.? 1335 istanbul
- Gurbet Dağarcığı. 1919 Mısır
- Samson ve Dalila 1921 Sinop
- Janet'in Düğünü. 1921 Sinop
- Türk Tarihi (12 cilt) 1924-1926 istanbul
- Şecere-i Türk. 1925 istanbul
- Uğuzname . 1926
- Hayat ve Hatıralarım. 1929 Paris
- Türkiye'nin Yeni Baştan ihyası. 1929 Paris
- Hilal'in Tarihi. 1933
- Şehname ve Firdevsi. 1934
- Namık Kemal. 1936
- Hücumlara Cevaplar. 1941
- Lozan Hatıraları. 1991

Kaynak: http://www.sinop.gov.tr/S_unluler.asp