ebu l kasım

anadolu selçuklu devleti'ne tabi türk komutan.
kendisi kutalmışoğlu süleyman şah tarafından iznik beyi ilan edilmiş, bizans'a karşı seferler yapmıştır.

çaka bey'den sonra türk denizciliğine önem veren ve donanma oluşturmaya çalışan ikinci isimdir.
bizans'a karşı donanma oluşturmak ve istanbul boğaz trafiğini kontrol etmek amacıyla gemlik'i fethetmiş ve burada tershane kurarak donanma inşa etmeye başlamıştır.

ne var ki merkezi hükümetten beklediği desteği görememiş, bizans imparatoru i. aleksios'un üzerine gönderdiği donanma ve ordu tarafından mağlup edilerek iznik'e geri çekilmek zorunda kalmıştır.

bizans'la yaptığı savaşta inşa ettirmekte olduğu tüm donanmayı kaybeden bu komutan, melikşa tarafından üzerine gönderilen emir bozan'ın kuvvetleri ile çarpıştı. lakin melikşah'a daha fazla karşı koymayarak sulh için iznik'ten çıkarak melikşah ile görüşmek üzre isfahan'a hareket etti. melikşah ebu'l kasım ile antlaşmayı kabul etmedi, iznik'e geri dönerken yolda yakalanarak idam edildi.

ebu'l kasım'ın ölümü ile birlikte türklerin marmara denizinde donanma oluşturması, karasi beyliği dönemine değin, yüz yıl kadar gecikmiş oldu.