hümayun

ihtiva ettiği hazin nağmeler itibariyle bu makama "Garip Hicaz" ve "Kervan Kıran" da denmektedir. hicaz makamından farkı, hicaz hümayunda, Dügah perdesi üzerindeki Hicaz 4'lüsüne Neva perdesinde Buselik 5'lisinin eklenmesi ile oluşmuştur. hicaz ise rast beşlisinin eklenmesiyle oluşur. hicazın seyrinde eviç perdesi varken hümayunda acem perdesi vardır.

Hicaz Hümayun, genel olarak Nevadan başlar. Seyirler inici-çıkıcı yönlerde gelişir. Eğer Nevadan evvel bir giriş yapılmış ise seyir Nevaya doğru getirilir, Hümayunun çeşnisi belli edilir. Neva etrafındaki seslerde, Buselik ve Hicaz dörtlüsü içinde, ilk seyirler gösterilir. Bu sırasında, Eviç perdesinin kullanıldığı görülmez. Çünki, Eviç perdesi Hümayun makamının yapısı içinde bulunmaz. Bestekârlarımız Hicaz dörtlüsü içinde Hümayun makamın özelliklerini bize gösteren iki önemli geçki yapmışlardır. Bunlardan biri, makama çok yakışan, çok güzel ve makamı zenginleştiren mülayim bir geçki olan Nişabur makamını çoğu zaman kısa da olsa göstermişler, sık sık Nişabura geçkiler yapmışlardır. Bu tür bir geçki, diğer Hicaz türlerinde hemen hemen hiç görülmez. Bu itibarla Nişabur geçkisi Hicaz Hümayunun bünyesi içinde bulunmamasına rağmen makamın bünyesinde imiş gibi görülmektedir, diyebiliriz.

ikinci önemli geçki ise makamın Hicaz dizisi içinde seyri sırasında yapılan bir geçkidir. Bahrinâzik makamına yapılan bu geçki diğer türlerde önemsiz derecede kullanılmıştır. Hümayun makamında ise makamın özelliklerinden birini teşkil etmektedir. Her iki geçki türü, Hicaz Hümayunun belirtilmesinde rol alan geçkiler olduğu için önem taşırlar ve göz ardı edilemezler. Çünkü, makamın tezyininde esaslı ve devamlı roller vardır.

Hicaz Hümayunun güçlüden başlaması, diğer Hicaz türlerine göre seyirde görülen önemli bir değişikliktir ve ilk büyük farkı meydana getirir. Diğer büyük bir fark da tiz sekizliyi teşkil eden dizide görülür.

Buselik dizisi diğer Hicaz türlerinde görülmez.