maraton savaşı

Pers imparatoru 1. darius'un son kalan yunan topraklarını fethedip batı sınırlarını güvene almak için yaptığı ilk büyük savaştır. m.ö 490 yılının eylül ayında yunanistan'ın maraton platosunda olmuştur. savaş yunanistan'ın zaferiyle sonuçlanmıştır. savaşta yunan site devletleri atina şehir devletince ittifaka çağrılmış fakat tam anlamıyla birlik sağlanamamıştır. örneğin spartalılar dini şenlikleri süresince savaşamayacaklarını belirterek ordu göndermemişlerdir. fakat doğal etkenlerin de yardımıyla sayıca üstün pers ordusu bozguna uğratılmıştır. atinalılar bu doğal etkenleri tanrı pan'ın yardımı olarak algılamış ve ona devasa bir tapınak da yapmışlardır. orduların büyüklükleri konusunda bir çok kaynak bulunmaktadır. abartılı rakamlar tarihçileri şüpheye düşürse de emin olunan pers ordusunun atina ittifakı ordusunun en az birkaç katı olduğudur.

Yunan zaferini atina'ya haber vermek için maraton'dan yola çıkan pheidippides isimli ulağın, yaklaşık 40 kilometrelik mesafeyi hiç durmadan koştuktan sonra zafer haberini verdiği ve yere yığıldığı rivayet edilir.