mihran damadyan

mihran daha sonraki itiraflarında fitzgerald'ın kendisine söylediklerine şöyle anlatıyordu :

ermeniler dağınık olduklarından hemen hemen osmanlı vilayetlerinin hiçbir tarafında devamlı bir isyan çıkaramazlar ve hem de o taraflar çok uzak olup ehemmiyetli bir i$ meydana gelse bile yabancı devletler duymadan bastırılır ve birtakım kanlar boşuna dökülüp hiçbir semere görülmez. madem öyledir, gelin o taraflar için çalışmaktan vazgeçin. en mühim iş payitahttadır. payitahtın asayişini ihlal edebilir iseniz size daha faydalı olur, hem büyük devletler sizin fedakarlığınızı görürler ve hem de taşraları ziyade tetkik edip ermenilerin çektiği mezalim ve güçlükleri nazar - ı dikkat ve merhamete alırlar ve bundan başka payitahtta karışıklık çıkarmaya muvaffak olur iseniz islamlardan dahi size müttefikler bulursunuz. zira sultan abdulhamit'in müstakil idaresiz hoşnutsuz olan islamlar vardır. ol takdirde onlardan da muavenet görürsünüz yahut onların dahi teşebbüsleri bilahare size faydalı olur. davanız herhalde eskimiş ve büyük devletleri usandırmış olan kavmiyet ve istiklaliyet davası sınırlı dairesinden çıkıp bütün türkiye'ninıslahatı ve meşrutiyet hükümeti ve insanların saadeti talebi davaları gibi büyük bir hüküm alır ki ehemmiyetini herkes takdir eder. madem ki islamlarda dahi hoşnutsuzluk eserleri görülmektedir, hem payitahtta karışıklık çıkarmalısınız ve hem de hususuyla öyle işler icra etmelisiniz ki ziyade sultan abdülhamit'in idaresinden hoşnut olmadığınız anlaşılsın. mesela bir taraftan istanbul'un muhtelif semtlerinde bir günde yahut birbirini müteakip büyük yangınlar çıkarmalı, ki bu pek kolaydır ve bir taraftan dahi bir gecede galata'dan beyoğlu'na kadar her neredeki osmanlı tuğrası bulunur ise hepsini kırıp parçalamalı ve bu gibi sair işler yapmaktan geri durmamalı.

sayfa 30.