bugün
- anketlerden ilginç bir parti çıkması2
- telefon2
- ingiltere3
- kabak tatlısını sevenler15
- atları bağlayın geceyi burada geçiriyoruz25
- naber lan hayatsızlar8
- fare var deyince ay ben korkarım diyen erkek12
- sözlük erkeklerinin bugünkü kombinleri10
- 20276
- allah vardır diyenlerin hiçbir kanıt gösterememesi15
- 8 kasım 2026 çorum fk fenerbahçe maçı15
- sözlük erkeklerinin biraz şey olması9
- dünya3
- sabahları nefret edilen şeyler7
- anın görüntüsü26
- dizi sektöründeki maliyet krizi16
- hoşlanılan kızın ayağınızı yalamak istemesi10
- sözlük yazarlarının sevdiği uyku pozisyonları7
- today is monday2
- 6 kasım 20026
- nervio'nun asıl benzediği ünlü10
- geceleri aynaya bakıp tipini sikim diyerek yatmak5
- karl marxı adam smith ile sevişirken yakalamak5
- iyi geceler arkadaşlar5
- futbol11
- essay yazma özürlü olma2
- pantolonları çıkarın geceyi burada geçiriyoruz6
- otel odasında intihar etmek6
- panama da kaybolan hollandalı kızlar5
- sözlükten birisi evlense de halay çeksek5
- 4 kasım 2026 fenerbahçe liverpool maçı85
- 8 kasım 2026 beşiktaş gençlerbirliği maçı5
- taksim delisi cenk7
- sigara içelim mi5
- fingirdek sözlük erkeği6
- kış gelince sigarayı bırakmak5
- 7 kasım 2026 galatasaray amed maçı23
- flört uygulamalarında eşleşme algoritması3
- kafanın çok büyük olması8
- erkeksi bayan buse'nin melek mosso'ya benzemesi5
- klasik müziğe gıygıy diyen kezo4
- dejavuler ruhun gördükleri midir2
- ülkücü erkek ermeni kız aşkı10
- amedspor21
- evi arsayı satıp faizle her ay 120 gr altın alıyom6
- sözlük hanımlarının bugünkü kıyafetleri40
- hizmetçiliğini yaptığı iş adamı öz babası çıktı5
- yazarların işlediği günahlar15
- 9 kasım 20262
- okan yalabık'ın son hali5
bizim ahlaki kararlarımızı etkileyen nedir? Ya da şöyle soralım; Doğru veya yanlışı ayırırken bizi etkileyen ana etmen nedir?
Bu konuyu açıklamak için ahlak bilimcilerin çok kullandığı bir örnekle başlayayım.
ör1: Bir trenin kontrolünün sizde olduğunu düşünün ve ilerde ray ikiye ayrılıyor sağa ya da sola gitmek sizin kararınıza kalmış. Lakin sol taraftaki ray üzerinde 1 insan bağlı, sol tarafa dönersen çaresiz o insan ölecek. Sağ tarafta ise üç insan raylara bağlı, sağ tarafa dönersen çaresiz üç insan ölecek. Şimdi soru şu; Hangi tarafa dönersin?
cvp: Bütün yazarlar (en azında %99u) 'sol taraf tabi ki' der.
Şimdi bu örneği biraz zorlayalım;
örn2: Peki sol tarafta olan bir tane insan, sizin çok yakın ve sevdiğiniz bir insan olsaydı?
cvp: Eminim ki kararları değişen bir çok yazarımız çıkar. Tabi ki insan sevdiği birine zarar gelmesini istemez. Ama bir insanın canına karşılık üç can ölecek! Sizce ne kadar ahlaki? Ahlaki kararlarımız biranda nasıl böyle değişebilir. ilginç değil mi?
Şu soruyu biraz daha değiştirsek bak daha neler çıkıyor;
örn3: Sol tarafta raylara bağlı bir insan bir türk, sağ tarafta raylara bağlı üç insan ise kürt. Ama sağdaki veya soldaki hiçbir insanı tanımıyorsun sadece ırklarını biliyorsun.
cvp: Şimdi burada ilk örnekte verdiğimiz kararların değişmesine(Şovenist veya ırkçıların büyük çoğunluğu kararlarını değiştirecektir) neden olan etmen nedir?
son sorduğum soruyu tam tersi olarak da düşünebiliriz. bir yanda tek kürt, öte tarafta üç türk. Bu seferde şovenist ve ırkçı kürtlerin cevapları değişecektir.
Farklı bir soru üzerinden farklı bir konuyu irdelersek;
Ey insanoğlu! Seni kötülükten uzak tutan nedir?
Şimdi bu soruya muhatap kesimlerin muhtemel cevapları ne olabilir? Bu cevaplar sadece benim tahminim:
Zengin iş adamı: ismim, işim, ailem, gelirim zarar görür. Çevrem eskisi gibi benimle iş yapmaz.
Sıradan ev hanımı: El ne der.
Şovenist: Milletimin adını kirletirim. Asil kanıma yakışmaz.
Nihilist: Hiç!
Müslüman: Allah'tan korkarım. Cehennem azabından korkarım.
Ateist: Sadece iyi olduğum için kötülük yapmam.
Sadece insan:...
Bu konuyu açıklamak için ahlak bilimcilerin çok kullandığı bir örnekle başlayayım.
ör1: Bir trenin kontrolünün sizde olduğunu düşünün ve ilerde ray ikiye ayrılıyor sağa ya da sola gitmek sizin kararınıza kalmış. Lakin sol taraftaki ray üzerinde 1 insan bağlı, sol tarafa dönersen çaresiz o insan ölecek. Sağ tarafta ise üç insan raylara bağlı, sağ tarafa dönersen çaresiz üç insan ölecek. Şimdi soru şu; Hangi tarafa dönersin?
cvp: Bütün yazarlar (en azında %99u) 'sol taraf tabi ki' der.
Şimdi bu örneği biraz zorlayalım;
örn2: Peki sol tarafta olan bir tane insan, sizin çok yakın ve sevdiğiniz bir insan olsaydı?
cvp: Eminim ki kararları değişen bir çok yazarımız çıkar. Tabi ki insan sevdiği birine zarar gelmesini istemez. Ama bir insanın canına karşılık üç can ölecek! Sizce ne kadar ahlaki? Ahlaki kararlarımız biranda nasıl böyle değişebilir. ilginç değil mi?
Şu soruyu biraz daha değiştirsek bak daha neler çıkıyor;
örn3: Sol tarafta raylara bağlı bir insan bir türk, sağ tarafta raylara bağlı üç insan ise kürt. Ama sağdaki veya soldaki hiçbir insanı tanımıyorsun sadece ırklarını biliyorsun.
cvp: Şimdi burada ilk örnekte verdiğimiz kararların değişmesine(Şovenist veya ırkçıların büyük çoğunluğu kararlarını değiştirecektir) neden olan etmen nedir?
son sorduğum soruyu tam tersi olarak da düşünebiliriz. bir yanda tek kürt, öte tarafta üç türk. Bu seferde şovenist ve ırkçı kürtlerin cevapları değişecektir.
Farklı bir soru üzerinden farklı bir konuyu irdelersek;
Ey insanoğlu! Seni kötülükten uzak tutan nedir?
Şimdi bu soruya muhatap kesimlerin muhtemel cevapları ne olabilir? Bu cevaplar sadece benim tahminim:
Zengin iş adamı: ismim, işim, ailem, gelirim zarar görür. Çevrem eskisi gibi benimle iş yapmaz.
Sıradan ev hanımı: El ne der.
Şovenist: Milletimin adını kirletirim. Asil kanıma yakışmaz.
Nihilist: Hiç!
Müslüman: Allah'tan korkarım. Cehennem azabından korkarım.
Ateist: Sadece iyi olduğum için kötülük yapmam.
Sadece insan:...
Gündemdeki Haberler
Güncel Önemli Başlıklar
© 2005 – 2026 uludagsozluk.com