turk sanati

tarih boyunca türk toplulukları veya devletlerince yaratılan sanat.

tanımının yeternce açık olmasına karşın, türk sanatının ilgi alanlarının ne olacağı soruları açık biçimde yanıtlanıp, herkesçe onaylanmış değildir. dünyanın çeşitli yerlerinde türkler'ce kurulan ve pekçok devletin sınırları içinde üretilen sanat ürünlerinin türk sanatı kapsamına ne derece sokulabileceği hala tartışmalıdır. örneğin; mısır'da torunoğulları ve ahşitler dönemleri ya da iran'da büyük selçuklu ve hindistan'da baburoğulları dönemi, türk sanatının kapsamına girmeli midir?
bu durumda ayırıcı ölçütün şu olması yanlış olmayacaktır; söz konusu sanat ya da dönem hangi süreç içerisinde konumlanmakta ve onun ayrılmaz bir parçasını oluşturmaktadır?

daha açık bir anlatımla, onun öncesi veya sonrası olarak ele alınabilen ve aynı kültür çevresine ait başka dönemler ya da üsluplar var mıdır? örneğin; mısır, iran ve hindistan'da türk yönetimleri altında üretilen sanatlar, daima bu ülkelerin kendi sanatsal evrim süreçleri içinde bir yer tutmaktadır. bunların bir türk hanedanı döneminde ortaya çıkmış olmaları önemli bir türk katkısının varlığını gösterse bile, bağlantılı olduğu kültür çevresiden yalıtılmalarını olanaklı kılmaz.

o halde "türk sanatı" ancak bir süreç olarak varolduğu coğrafi ve kültürel çevreler için geçerli bir terimdir. bu nedenle de bir anadolu türk sanatı'ndan ya da orta asya türk sanatı'ndan söz edilebileceği halde, bir hint-türk veya bir mısır-türk sanatından söz edilemez. buna karşılık örneğin; mısır'da osmanlı egemenliği döneminde yapılmış bazı yapıları osmanlı mimarlığının bir taşra çeşitlemesi saymak olanaklıdır. öyleyse; türk sanatı kavramını zamanda ve mekanda esneklik ve yaygınlık gösteren bir süreç olarak ele alamk ve siyasal oluşumlarla zorunlu bir bağlantı içinde düşünmek gereklidir.