theseus un gemisi

Az önce babamla tartışdığım paradokstur. Sadece ben paradoksu, gemi değil de araba ile açıklamaya çalışınca, babaciyum makinistlik bilgilerini benimle paylaşmaya başladı. Israrla arabanın makinasının numaralı olup değişmeyceğini söylüyor.*

Şüphesiz ki sen sen değilsinin açıklaması olan paradoksumsu felsefik hikaye şeysi.

Cevabı bence aynı gemi değildir.

Theseus Girit'den döndüğü bir seferde Atina halkı başarılı seferinin anıtı için theseus'un gemisini Atina'ya zincirler. Yıllar içinde geminin parçaları eskimeye ve çürümeye başlar. Her eskiyen parça yenisiyle değiştirilir. Onlarca yıl sonra geminin değiştirilmeyen parçası kalmamıştır. ilk içinde Theseus'un da olduğu orijial gemi mi Theseus'un gemisidir yoksa parçaları baştan sonra değişmiş insanların gerçek kabul ettiği gemi mi Theseus'un gemisidir? Hobbes işi daha da karmaşıklaştıracak üçüncü gemiyi ortaya koyar. Orijinal parçaları bir araya getirip gemiyi tekrar oluşturduğumu düşünelim. içinde Theseus'un bulunduğu ilk gemi mi Theseus'un gemisidir? tüm parçaları zaman içinde yavaşça değişen gemi midir yoksa tüm orijinal parçalarıyla tekrar bir araya getiren gemi Theseus'un gemisidir? Gemiyi Theseus'un gemisi yapan nedir?

Asıl soru şu; varlığı varlık yapan, onun değerini ve gerçekliğini belirleyen şey nedir? Biz doğduğumuz bizden, çocuk, ergen, yetişkin olan bizden biçim ve zihin olarak bambaşkayız. Biz hangi biziz? Şimdinin bizi miyiz? Gün içinde yüzlerce şimdi yaşıyoruz. Bu yazının başındaki şimdiki ben ile bu yazıyı devam ettiren şimdiki ben aynı mıdır? Yaşlı olan biz daha mı gerçek biz? Henüz görmediğimiz yaşlılık halimize gerçeklik atfedebilir miyiz? Bizi biz yapan nedir? Varlığımızın değeri ve gerçekliğinin ölçütü nedir?

Herakleitos'a göre aynı nehirde iki kez yıkanılamaz bu yüzden gemi ertesi gün dahi farklı bir gemidir. Hobbes'e göre gemiyi gemi yapan form veya niteliği değildir. maddedir. ikinci gemi Theseus'un gemisi değildir. Platon için germek gemi Theseus'un içinde bulunduğu ilk gemidir. Gemiyi gemi yapan Theseus'un içinde olmasıdır. Platon için asıl olan formdur. Aristoteles geminin gerçek olması için zaman, mekan, nicelik, nitelik... Gibi 10 kategori ve varlığı varlık yapan 4 neden ilkesine Yani madde, form, etken ve erkesel amaca uygun olması gerekir. Geminin Theseus'un gemisi olması için basit çiviler dahil ilk gemiyle aynı olması hatta yapan ustaların dahil aynı olması gerekir. Orijinal gemi ilk gemidir. Asıl olan madde ve formudur.

Girit Adasından büyük bir zaferle dönen efsanevi kral Theseus'un gemisi, Atinalılar tarafından anı olarak limanda korunmaya başlanır. Ancak yıllar geçtikçe geminin tahtaları çürümeye başlar. Her çürüyen tahta çıkarılır ve yerine tam olarak aynı boyutta, aynı malzemeden yepyeni ve sağlam bir tahta koyulur. Yıllar sonra geminin tek bir orijinal parçası bile kalmamıştır; bütün tahtaları yenilenmiştir.

​işte felsefi kırılma tam olarak burada yaşanır: Limandaki bu gemi hâlâ Theseus'un Gemisi midir, yoksa tamamen başka bir gemi mi olmuştur?

​Soru bununla da bitmez. Eğer değiştirilen ve bir kenara atılan o eski, çürük tahtalar atılmayıp bir depoda toplanmış olsaydı ve biri o eski tahtaları birleştirerek birebir aynı gemiyi yeniden inşa etseydi; Theseus'un gerçek gemisi hangisi olurdu? Limandaki yepyeni parçalardan oluşan mı, yoksa depodaki eski parçaların birleşimi mi?
​Bu sorular ilk bakışta soyut bir antik Yunan hikayesi gibi görünse de aslında "kimlik" kavramımızı sorgulatır. insan vücudundaki hücrelerin büyük bir kısmı birkaç yılda bir tamamen yenilenir. Yedi yıl önceki siz ile şu anki siz, biyolojik olarak neredeyse tamamen farklı atomlardan oluşuyorsunuz.

Peki sizi hâlâ "aynı kişi" yapan şey nedir? Fiziksel parçalarınız mı, yoksa o parçaların taşıdığı hafıza ve düzen mi?

​Yapay zeka çağında ise bu soru çok daha somut bir hal alıyor. Bir insanın zihnindeki tüm anıları ve düşünce yapısını adım adım bir dijital ortama aktarırsanız, o dijital kopya gerçekten o insan mıdır? Theseus'un Gemisi, binlerce yıl öncesinden gelip bugün bile kendimizi nasıl tanımladığımızı yüzümüze vuran en şık paradokslardan biridir.