resat fuat

Atatürkün teyzesinin oğlu TKP lideriydi

Reşat Fuat Baraner Atatürkün Teyzesinin oğluydu. Öğrencilik yıllarında sık sık Çankaya Köşkünde kalırdı. Ancak Türkiye Komünist Partisi ile ilişkileri artınca bu ziyaretler azaldı. ilk tutuklanışında Atatürkün teyzesinin oğlu olduğunu duyan polisler kendileriyle dalga geçildiğini sandılar. Oysa gerçekten Atatürk;ün öz teyzesinin oğluydu ve Almanyada ve Rusyada ihtilallere katılmış, Lenin, Stalin ve Troçkiden Komünizm dersleri almıştı. ilk eşi Margarita Vilda ajan olduğu için idam edildi. Kendisi de ajan olduğu gerekçesi ile TKPden ihraç edildi.

Yakalanan Türkiye Komünist Partisi üyelerine işkence yaparak bilgi almaya çalışan polisler tutuklulardan birisinin Atatürkün teyzesinin oğlu olduğunu duyunca kendileriyle dalga geçildiğini sandılar. Ancak çok zaman geçmeden gerçek ortaya çıkınca Reşat Fuat Baranerin deyimiyle anasına edilen küfürler birdenbire durmuştu

Bu Reşat Fuat Baranerin ilk tutuklanmasıydı. Daha sonraki yıllarda bu tutuklanmalar rutin hale gelecekti. 1930da dört sene, 1937de altı ay, 1944de Türkiye Komünist Partisinin başındayken ise 7 sene 9 ay ceza alır. 1951de de Merkez Komitesi üyesiyken tutuklanır. 2 sene hücrede kalır. 7 sene ağır hapis ve 2 sene dört ay da izmi;e sürgün cezası verilir. Bir zamanlar talebeyken sık sık Çankaya Köşküne gidip burada kalan Reşat Fuat Baranerin yeni mekânı tutukevleri hapishaneler olmuştur.

1944 yılında yaptığı bir hata neticesinde Türkiye Komünist Partisinin merkez Komitesi ve bütün kadroları polisin eline düşer. Hava Kuvvetlerinde asker olan Reşat Fuat Baraner partinin diğer kadroları tutuklanınca nasıl olsa devrim yapacağız diyerek firar etmiş, kısa süre içerisinde Türkiye Komünist Partisi kadrolarını yeniden oluşturarak partiyi gizlice faaliyete geçirmişti. Ancak yaptığı bir hata neticesinde başta partinin merkez komitesi olmak üzere bütün kadroların yeniden tutuklanmasına neden olur.

Olay şöyle gelişmiştir: TKP istanbul il Sekreteri olan Sebati Selimoğlu polise yakalanmış ama sorgulamada konuşmamıştır. Partinin çalışma kaidelerinden birisi, tutuklanan kişinin arkadaşları yer değiştirene kadar üç gün süre ile polise bilgi vermemesi üzerine kuruludur. Sebati Selimoğlu üç gün bütün baskılara rağmen konuşmamış üç gün sonra da nasıl olsa arkadaşlar yer değiştirmiştir diyerek bütün adresleri vermiştir.

Polis ilk adrese gittiğinde Reşat Fuat Baraneri çilingir sofrasında içki içerken bulur. Başta Genel Sekreter olarak kendisi olmak üzere, TKP Merkez Komitesinin tamamı, partinin Ankara, istanbul, Karabük ve Anadolu'nun değişik illerinden toplam 65 kişi gözaltına alınır ve tutuklanır.

Vedat Türkali bu olayı şöyle anlatıyor:44teki hareket çok kısa sürede, söylemeye dilim varmıyor ama gene genel sekreter arkadaşın (Reşat Fuat Baraner) bir yanlış davranışıyla yıkıldı. Reşat Fuat tutuklandı. Hareket bir dönem kesintiye uğradı Çok dürüst, namuslu arkadaşımızdı önce o tutuklanmıştı. Tutuklulukla birlikte baskı başladı tabii. Reşat nerededir diye? Devrimcilikte bir yöntem vardır: yakalanan insan belli bir süre, üç gün konuşmaz üç güne kadar da saklanana düşen, bulunduğu yerden ayrılmaktır. Garip bir şey. Üç gün diretti. Gittiği zaman Reşatı orada buldu. Onun içki alışkanlığını Vedat Türkali şöyle anlatır: Rakı sofrası yanıyla teyze oğlu Mustafa Kemale benziyor

1944 yılında Alparslan Türkeş, Nihal Atsız gibi milliyetçilerin tutuklanmasın neden olan Büyük Tehlike adlı broşürü de Reşat Fuat Baraner yazmıştır. Ancak bu broşür dikkati başka yöne çekmek için parti üyelerinden Faris Erkman adıyla yayınlanmıştır.

Alman ve Rus ihtilallerinde

Reşat Fuat Baraner Almanyada Komünizmle tanışmış, Spartakist adı verilen Alman Komünist hareketini benimseyerek Rosa Luxemburgun başını çektiği ihtilale katılmıştır. Ancak bu hareket başarısız olur ve Almanyadaki ihtilal Komünist liderler Rosa Luxemburg ile Karl Liebknechtin ölümüyle sonuçlanır. Reşat Fuat Baraner o günleri şöyle anlatır: Mühendislik eğitimi için gitmiştim. Çok karışık zamanlardı, onun için de eğitimimi yarıda bırakarak Almanyadan kaçmak zorunda kaldım! Çünkü 1919da Almanyada Spartakislerin çıkarttığı devrim başlamıştı ki, biz de baştan bu yana işin içindeydik. Sonra subayların soykırım başlayınca kapağı Kafkasyaya attık. Oradan da Moskovaya. Benimle birlikte daha bir çok yüksek okul öğrencisi vardı. Onlarda en kısa yoldan Rusyaya kaçtılar; Biz Türk öğrencilerden en akıllıları hemen hepimiz Rosa Lüxenburg ile Karl Liebknechtin kalabalık sınıfları arasında Rus ihtilalinin Avrupalısını yapıyorduk. O Rosa Lüxenburg ne olağanüstü bir kadındı

Küçük gruplar halinde Batuma, oradan Tiflise oradan Bakuya oradan da Moskovaya geçerler. bizzat Lenin, Stalin ve Troçkiden Komünizm hakkında dersler almış. Dünyaya Komünizmi yaymak için kurulan Rusyadaki meşhur Doğu Emekçi Halkları Üniversitesi (KTUV;nde dört sene eğitim görmüştür.

Reşat FuatBaranerin ilk eşi Margarethe Wilde ajan olduğu için asılarak idam edilmiştir.Margarita Vilda asılınca ünlü romancılardan Suat Derviş ile evlenen Reşat Fuat Baraner bu devrede Ali Rıza Çelik takma adıyla çeviriler yapar. Yeni Edebiyat Dergisini çıkartır. Bu arada Türkiye Komünist Partisinden de ihraç edilmiştir. Türkiye işçi Partisi&ni destekler ancak eleştirmekten de geri kalmaz. 1968 yılındaki ölümüne kadar Türkiye Komünist Partisine kabul edilmez