qirix

diyarbakır'ın, bıçkın, külhanbeyi, işi gücü olmayan, saf kürt delikanlılarıdır. okunuşu gırtlaktan vurgulu kırık gibidir.

qırıxlar, nev i şahsına münhasır kişilerdir. rakı içer, esrar çeker, avare avare dolanırlar. tesbih ve sator*ları en önemli aksesuarlarıdır. bir de peşleri sıra pervane oldukları, ama bir kere bile konuşmadıkları dawa*ları vardır. sator genelde takip edilen dawaya biri yan gözle baktığında ortaya çıkar.

qırıx, aynı zamanda gerçeklerinden esinlenerek çizilen bir karikatür kahramadır. doğan güzel tarafından çizilmiş, önce farklı zamanlarda farklı sıfatlar alan gündem gazetelerinde, daha sonra ise kitap halinde yayınlanmıştır. baş kahramanı qırıx keko'dur. kendisi gibi qırıx olan en yakın arkadaşı çeto, kardeşi junior qırıx kuto, bacısı eyşo, para almaktan gocunduğu ve korktuğu tek adam olan babası, kendisini korumak için yaptıklarıyla karizmasına zarar veren annesi, kürsi*lerinde oturdukları kahvenin sahibi kahveci remezan abe, siyasi abe, feyzo, mahlenin diğer qırıxları ve polislerle özel timlerden oluşan devlet diğer kahramanlardır. bir de dawası leyla vardır, elinde kitap ardında keko ile yürüyen...

bir qırıx hikayesi'ni arkadaşım seninle dışarda görüşelim mi başlığında yazmıştım buraya da aktarayım.

diyarbakır'ın qirix diye bilinen bıçkın delikanlılarından biri, istanbul üniversitesini kazanır.

geç kaldığı ilk derse kapıyı kalmadan, hocadan izin almadan, arkasına bastığı ayakkabısının topuklarını yere vura vura, elindeki tesbihini şakırdata şukurdata girer. rahatsız olan hoca, bizim qırıx'a yan yan bakar ama bişey demez, derse devam eder.

qırıx, oturduğu yerde de rahat durmaz, elindeki tesbihi herkesi rahatsız edecek biçimde sallamaya devam eder. en çok hoca rahatsız olmuştur. bir kere bakar, iki kere bakar... en sonunda dayanamaz ve "kim o tesbihi sallayan" diyerek çıkışır. qırıx, tesbihi tuttuğu elini kaldırarak "benem" der. hoca, qırıx'ın bu rahatlığına da sinirlenerek "çık dışarı" der. qırıx, sınıftan yengeç gibi sallanarak, arkasına bastığı ayakkabısının topuklarını yere vura vura, elindeki tesbihini şakırdata şukurdata, yani girdiği gibi çıkar. rahatlayan hoca derse devam eder.

aradan beş dakka geçmeden sınıfın kapısı hızla açılır. qırıx, kapıdan hocaya seslenir. "de xadi xoca, seni bekliyem"