fotosel

(bkz: tuvalette el sallamak)

üzerine ışık düştüğü zaman akım, gerilim gibi elektrikli olaylar meydana getiren eleman. çalışması, 1887’de keşfedilen fotoelektrik olayına dayanır. morötesi ışınların kurşun, arsenik, antimon sülfürleri gibi maddelerin elektronlarını serbest bıraktırarak yayılması neticesi tesbit edilen fotoelektrik olay, değişik tesirler ile kendini gösterir. bazı yarı iletkenlere çarpan ışık, yarı iletkenin elektrik iletkenliğinin, yani direncinin değişmesine, bazı yarı iletkenlerde ise bir gerilim, yani elektromotor kuvvet meydana gelmesine sebeb olur.

sezyum, potasyum tuzları gibi bazı maddelerde, maddenin elektronlarının serbest hale gelip yayılması da fotoelektrik bir olaydır. bu fotoelektrik olayların cereyan ettiği elemanların hepsi fotosel olarak bilinir. özelliklerine göre değişik gayelerle kullanılır. sokak lambalarının gün ışığına göre kontrol edilmesi, kapı otomatikleri, matbaacılıkta renk ayırımı, asansörleri durduran kumanda sistemleri, baca duman yoğunluğunun ve sıvıların bulanıklığının ölçülmesi, miktarı fazla olan cisimlerin sayılmasında kullanılan sayaçlar, matbaacılıkta kağıt kesme giyotinlerinde eller bıçak kısmına girdiğinde makinayı durduran sistemler vb. fotoselin belli başlı kullanma alanlarını teşkil eder. işıkla, bazı metal atomlarının serbest hale gelmesi, ışığı meydana getiren ve foton denilen enerji paketçiklerinin enerjisinin elektrona geçmesi neticesi meydana gelir. bunun için foton enerjisinin elektronu koparacak miktarda olması gerekir. serbest hale gelen elektronlar ışığın şiddetine bağlıdır.

elektron sayısının çok fazla olması için, elektronlarını ayırmada az enerji gereken maddeler kullanılır. gün ışığı için en uygun madde antimon ve sezyum alaşımı, aydınlatma için gümüş oksit üstüne kaplanmış sezyumdur. serbest hale gelen elektronlar bir elektrik akımına dönüştürüldüğünde ışık şiddetini ölçmede kullanılır. bu prensibe göre çalışan fotoseller, televizyon kameralarında ışığın elektrik sinyallerine dönüştürülmesi, film ses kayıtlarının okunması gibi yerlerde kullanılır. işıkla direncin değişmesi veya fotoiletkenlik esasına göre çalışan fotosellerde kadmiyum sülfür ve selenyum kullanılır. böyle bir fotosel bir elektrik devresine bağlandığında, fotoiletken diye de bilinen selenyum veya kadmiyum sülfür üzerine ışık düşerse, bu iletkenlerin direnci değişeceğinden, devrenin akımı dolayısıyla gerilimi de değişir. fotoiletken olarak ayrıca talyum sülfür, germanyum, kurşun sülfür gibi maddeler de kullanılır. bu maddeler fotodiyot olarak da bilinmektedir. gerilim meydana getiren fotoseller fotovoltaik diyot olarak da bilinir. bir iletkenin, selenyum, germanyum ve silisyum gibi bir yarı iletkenle birleşmesiyle meydana gelir. birleşme yerine bir ışık çarpınca küçük bir gerilim (fotogerilim) veya elektromotor kuvvet meydana gelir. bu gerilim fotoselin bağlı olduğu devrede ışık şiddetiyle orantılı bir elektron akımına sebeb olur. başka bir güç kaynağı gerektirmediğinden, bunlar diğer fotosellerden üstündür. kamera pozometreleri ve röleler başlıca kullanma alanlarıdır.

turkcebilgi.com

(bkz: fotoelektrik olay)

sanayide sıkça kullanılan komponent.
insanlar geldiğinde kapıyı açan sistemden ziyade
cisimlerin sayılmasında, cisimlerin ayırt edilmesinde, mesafe ölçümlerinde kullanılan cihazdır.
çok gelişmiş özellikleri olanı vardır.
şöyle ki, bir fabrikada kola şişeleri geçiyor bu fotosel cihazını o bölgeye yerleştirerek, hangi şişelerin dolu ya da boş olduğu kontrol edilebilir.
sanayinin vazgeçilmezlerinden..

panik atak ve başka nedenlerle yıllarca sokağa çıkamadıktan sonra, muslukta karşılaşıldığında, atak hortlatan kolaylık. şehrin göbeğinde olup, yıllardır ilk kez nispeten uzak alışveriş merkezine giden kişi, musluk başına gider. mutludur, atak yoktur ve insanlar arasına karışmıştır. musluğu açacak yer bulamaz. alta bakar, üste bakar, birisi açsa da kopya çeksem diye kıvranır. yan musluktakiler, el yıkamadan saç düzeltirler. kişi "musluk altındaki küçük vidaya basmalıyım galiba" diye kurcalarken, neye uğradığını şaşırır. cortlayan muslukla, yüreği ağzına gelmiştir. dehşetten pörtlemiş gözlerle, eli yüreğinde, mekanı terkeder.

üzerine ışık geldiğinde maden bir levhadan çıkan elektronlar yardımıyla bir devrede elektrik akımı oluşturan ya da akımda değişikliğe neden olan düzenek.

ilgi isteyenler gibi çalışıyor. ışık var ses yok, ışık yok basbas..

buyuk alisveris ve eglence merkezlerinde tuvaletlerde en basit uygulamasini goruruz. Musluga yada kurutma makinesine elimizi yaklastirdigimizda musluk/kurutma makinesi acilir , elimizi uzaklastirinca kapanir. Yani fotosel`e giden isigi kesince devre acilir.

ışık enerjisini elektriksel enerjiye dönüştüren alet. büyük işler yapıyo. spektrofotometrede kullanılır mesela.