eosen

Üçüncü çağın, memelilerin oluştuğu dönemi.

insanların ve maymunların soyu tükenmemiş en eski ataları olan önmaymunların yaşadığı dönem. modern zoolojide maymunların bir alt takımı olmaları, artık kabul edilmeyen bir sınıflandırma yöntemidir.

Memelilerin yükselişi ve günümüz yaşamının doğuşu

Bu devirde iklim genel olarak sıcak ve ılıman, mevsimler belirsiz, yağışlar oldukça bol ve deniz seviyesi yüksekti. Artık karalarda tümüyle memeliler egemendi. Etçiller, otçullar, keseli memeliler ile primatların (insan ve maymunların ataları ile birlikte ortak grubu) dahil olduğu plasentalı memeliler yaşamda yerlerini aldılar.

At, tapir, gergedan, fil, domuz, deve ve primatların dahil olduğu çağımızın memeli takımlarının çoğu ilk defa Erken Eosen'de 10 kg dan daha az hayvanlar olarak ortaya çıkmışlardı. Günümüzdeki biçimlere benzer olmasa da ilk yarasalar böcekçillerden farklanarak evrimleşti.

Bu devrede, kuzey Amerika ile Asya arasındaki Bering boğazı iklimsel değişiklikler nedeniyle bir çok hayvan grubu için kara köprüsü oldu. Böylece, çağımız toynaklılarının (atların) ataları Avrupa, Asya ve Kuzey Amerika'ya yayıldı. Başlangıçta küçük boyutlu olan memelilerin bazıları devrenin sonuna doğru boyutlarını hızla artırarak dev boyutlara ulaştı.

Balina ve deniz inekleri gibi deniz memelileri ilk defa bu devrede evrim geçirmeye başladı. Balinalar Eosen devri içinde (Zeuglodan 20-25 m) büyük boyutlara ulaştı. Kazlar, ördekler, balıkçılar, baykuşlar ve şahinler ve benzeri ilk çağdaş kuşlar da ilk defa Eosen de görüldü.

Omurgasızlardan nummulitler ve yumuşakçalar (molluska) tropikal denizlerde gelişip çeşitlendiler. *

Senozoyik Zaman'ın 2. dönemi olup günümüzden 56 milyon önce başlamış, 22 milyon yıl sürmüş ve günümüzden 34 milyon yıl önce sona ermiştir.
eosen'de kıtalar birbirinden uzaklaşmaya devam eder. Kuzey Amerika, Avrupa'dan, Güney Amerika Antarktika'dan ayrılır. Asya'ya aşağıdan yaklaşmakta olan Hindistan'da dağ oluşumları oluşmaya başlar. Yağışlar bol, deniz seviyeleri yüksekti. Afrika, avustralya ve Sibirya'nın büyük bölümü sular altındaydı.

At, atpir, gergedan, fil, domuz, deve ve primatların da dahil olduğu modern memelilerin ilk örnekleri eosen döneminde ortaya çıkmaya başlar. Bunların hemen hepsi 10 kg.'dan hafif, bugünkü torunlarından görünüş olarak uzak canlılardı. Bu küçük memelilerin bazıları, dönemin sonuna kadar boyutlarını hızla artırarak dev boyutlara ulaşırlar. Bunlardan altı boynuzlu gergedan benzeri bir hayvan olan eobasileus'un omuz yüksekliği 2 metreyi aşıyordu.

Balina ve deniz inekleri gibi türler ilk kez ortaya çıkmaya başladılar. Balinalar dönem içinde büyük boylara ulaşırlar. eosen balinalarından olan Zeuglodon ya da Basilosaurus 20 - 25 metre uzunluğa ulaşır.

kazlar, ördekler, baykuşlar, şahinler, balıkçıllar gibi ilk modern kuşlar da eosen'de ortaya çıkarlar.
eosen'in sonunda da bir yok oluş gerçekleşti. Dinocreta, Archeoceti, Titanotheres gibi gibi ilkel görünüşlü, küçük beyinli, büyük memelilerin büyük çoğunluğu ve ilkel etçiller olan Creodontlar ortadan kalkar.