devoniyen

jeoloji'de birinci cagin dorduncu donemi ve bu donemde olusmus yer tabakalari.

günümüzden 350 milyon yıl önce bitmiş 455 milyon yıl önce başlamış çağdır, o zamanlarda dünya üstünde iki ana kıta mevcuttur bunlar ise lavrasya ve godvanadır. godvana güneye doğru kayarak lavrasyayı sıkıştırmaya başlar ve ardından iki dev kıta birleşerek pangea'yı oluşturmuştur.
günümüzde yeryüzüne yakın olan pek çok maden kaynaklarının bu dönemde oluştuğu ileri sürülür bunun nedeni olarakda devoniyen çağında vuku bulan volkanik hareketlenmelerdir.

Paleozoyik zamanın 4. alt bölümü olup günümüzden 416 milyon yıl önce başlamış, 55 milyon yıl boyunca devam etmiş ve günümüzden 359 milyon yıl önce sona ermiştir.
Bu dönemde lavrasya ve gondvana birleşerek tek dev kıta pangea'yı oluşturdular. Bu iki kıtanın birleşmesi sırasında yeni dağ oluşumları oluşmuş, aynı oranda yoğun volkanik hareketler de yaşanmıştır. Günümüzde yüzeye yakın maden yatakları bu dönemde oluşmuştur. Bu dönemde gezegenin % 85'i denizlerle kaplıydı. Bugünkü kuzey ve güney amerika, sibirya ve avustralya'Nın büyük bölümü sığ denizlerle kaplıydı.

Salyangozlar ve midyeler gibi yumuşakça grupları bundaki önceki dönem olan silüriyendeki yaygınlığını korurken nautiloid benzeri kafadanbacaklılar ve bunlardan kök alan ammonitler ortaya çıktı. Bu dönemden sonra oldukça yaygın olan ammonitlerin geriye bıraktığı kabuklar, büyük kireçtaşı yataklarını oluşturdular.

Silüriyen'deki balık grupları varlıklarını korurken pek çok yeni ve gelişmiş balık grubu ortaya çıkarak büyük bir hızla çeşitlendi. Balıklardaki bu zengin çeşitlenme yüzünden devoniyen dönemi'ne balıklar dönemi de denir.

Bitkiler de bu dönemde evrimsel bir patlama yaşadılar. devoniyen'in başındaki bitkiler suya oldukça bağımlı, 15 - 20 cm boylarında otsu ve sürünücü bitkiler iken, devoniyenin sonlarına doğru 30 metreyi bulan boyları ve odunsu gövdeleriyle ilk ağaçların oluşturduğu ormanlar devoniyen devri kıtalarını kapladı. ilk tohumlu bitkiler ortaya çıktı. Aynı zamanda karaya çıkmış olan eklembacaklılarda da çeşitlenme görüldü.

Devoniyen dönemi'nin sonlarına doğru asıl etkisini denizlerde gösteren büyük bir kitlesel yokoluş yaşandı. resifler tamamen yok olurken, mercanların büyük bir kısmı ortadan kalktı. Dallı bacaklılar, üç loblular ve ilkel balık grupları ya iyice azaldı ya da tamamen yok oldu.

Çift yaşamlılar: Bir ayakları karada, bir ayakları denizde

Çenesiz ve çeneli balıklar çeşitlendi, ilk köpek balıkları ve ilk kemikli balıkların görünümü;

Omurgalılar ilk defa karaya çıkması ve ilk iki yaşamlıların (Amphibia) görülmesi;.

ilk ağaç ve ormanların görülmesi;
Tohumlu bitkilerin ilk görünümü;
Ammonitlerin ilk görünümü;

Silüriyen'de başlayan evrimsel eğilimler bu dönemde de devam etti. Denizlerde ilk kez ammonitler, kemikli balıklar ve köpekbalıkları görüldü.

ilk tohumlu bitkiler ve ağaçlarla birlikte ilk ormanlar da Devoniyen'in sonuna doğru evrim geçirdiler. Bunlardan en yaygını gelecekte Karbonifer ormanını oluşturacak olan kibrit otlarının evrimiydi.

Denizlerde yaygınlaşan omurgalılar karaya ilk adımlarını devrin sonunda atarak karalara ayak bastı. Bunlar atmosfer oksijeni ile kısa süreli de olsa solunum yapabilen ilk ciğerli balıklar (Dipnoi) ile çift yaşamlılardı (Yaşamlarının bir süresini suda bir süresini ise karada geçiren canlılar: Amphibia'lar). Bu gelişmeler omurgalıların sulardan karalara çıkışlarının ilk sürecini başlattı.

ormanların yeryüzü sahnesine çıktığı paleozoyik epodu olan jeolojik dönemdir.