bootstrap paradoksu

doctor who izleyicilerinin karşısına 9.sezon 4.bölümde çıkmış olan ve türkçe ye,

"ayakkabı bağı paradoksu" olarak çevirilen "geçmiş yönlü zaman yolculuğunun" önünde duran paradokslardan birisidir.

olay kısaca şöyle:

Zaman makinesini kendinizin icat ettiğini düşünün,

daha sonra da bu makineyi nasıl yapacağınızı, size yaptığınız tarihten 5 yıl önce, gelecekteki halinizin gelip anlattığını varsayın.

icadı gerçekleştirdikten sonra sizin de geçmişe gidip kendinize zaman makinesini nasıl yapacağınızı anlatmanız gerekir.

ve anlattığınız sizin de kendisinden önceki size.

o da daha önceki size...

Şimdi, paradoksu ortaya çıkaran soru şu; ilk zaman makinesini kim yaptı ?

Grandfather paradox ve Predestination paradox gibi türevleri de mevcuttur.

Doctor S9 B4 Before the Flood bölümünde Beethowen'ın senfonileri üzerinden durumu açıklar.

Şöyle ki Doctor, Tardis ile 18.yy Almanya'sına Beethowen ile tanışmak için gider. Ancak kimse bu adamı tanımaz. Bunun üzerine Doctor yanında imzalatmak için getirdiği notaları yanına alarak Beethowen'u bulur ve notaları ona verir. Ve Beethowen senfonileri bu kağıtlara bakarak besteleyerek dünya müziğine enfes senfonilerini armağan eder.

Yani olay basittir. Doctor, yıllarca Beethowen'ın senfonilerini dinlemiştir ancak onu kendisinin besteleyerek Beethowen'a verdiğinden habersizdir. Yani dinlediği bölümler Doctor'un geçmişidir. Doctor geleceğinde zaman yolculuğu yapacak, senfonileri ona verecektir. Doctor'un geleceğinde yaptığı bu eylem, çoktan geçmişini etkilemiştir bile.

durum böyle efenim. Örneğin zaman makinesinın icat edilmesinde ortaya çıkan paradoksu Yiğit Özgür abim şu şekilde enfes çizmiştir.
http://galeri8.uludagsozl...ikat%C3%BCrler_560241.jpg

Dr who'nun 9x3. bölümünde gördükten sonra google'ladığım bilgidir.Ayrı bir zevk verir bu dizi bana.Yeni şeklini sevmişimdir.

Bir bilim adamının karşısına kendi gelecekteki hali çıkar, ona gelecekte zaman makinesini bulduğunu söyler, nasıl yapılacağını anlatır, şemaları bırakır ve gider. Bunun üzerine bilim adamı makineyi yapmaya başlar, bittiğinde geçmişe gidip kendi geçmişteki haline zaman makinesinin şemasını teslim eder. Döngü bu şekilde sürüp gider, fakat sorun şudur: Zaman makinesini ilk kim bulmuştur?

--spoiler--
Doctor Who’nun The Big Bang bölümünde bu paradoksa güzel bir örnek bulabiliriz. Bu bölümde Doktor sadece sonik tornavidası ile açılabilen Pandorica adlı bir kutuya hapsedilir. Doktor gelecekten gelerek Rory’e sonik tornavidasını verir ve ondan Pandorica’yı açıp kendisini kurtarmasını, yerine de Amy’yi, Amy’nin cebine de tornavidasını koymasını ister.

Doktor geleceğe gider ve çocuk-Amy’yi Pandorica’nın sergilendiği müzeye gelmesi için ikna eder, çocuk-Amy’nin Pandorica’ya dokunması ile kutu açılır. Doktor, Amy’nin cebinden tornavidayı alır ve geçmişe gidip onu Rory’e verir. Bu durumda, tornavida ilk nereden gelmiştir?
--spoiler--