fustat

Tolunoğulları devletinin başkentidir.
Fustat şehri, Araplar tarafından 641 yılında kurulmuştur. Daha sonra bu şehir hızlı bir şekilde gelişmeye başlamıştır. Tolunoğulları tarafından başkent yapılması, Fustat şehrinin önemli gelişme aşamalarından birini oluşturmuştur. Bir dönem Mansuriye olarak da anılan Fustat, Fatımiler tarafından ele geçirildikten sonra Kahire olarak da anılmaya başlanmıştır.

Tolunoğulları döneminde el-Katai adlı bir semt meydana getirilerek Fustat kentine eklenmiştir. Fustat kenti, bir mil karelik bir alana yayılmıştı. Şehirde en önemli yapılar olarak, Tolunoğlu devletinin kurucusu olan Ahmet bin Tolun'un sarayı, büyük bir cami ve Daru-imare denilen hükümet konağı dikkati çekmekteydi. Ayrıca şehirde komutanlar için ikametgahlar, askerler için kışlalar ve talimgahlar, evler, hanlar, hamamlar da inşa edilmişti.
Fustat şehrinin özelliklerinden birisi de Mısır'da ilk hastaneye sahip olma ayrıcalığını göstermesidir. Fustat'da Bimaristan adıyla inşa edilen hastane hakkında ünlü tarihçi Makrizi önemli bilgiler vermektedir. Onun anlattığına göre Bimaristan, ayrım yapmadan toplumun her kesimine hizmet veren bir kurumdu. Burada, fakir-zengin, köle-hür gibi toplumsal konumlara göre ayrım yapılmazdı. Bimaristan'da her türlü hastalık tedavi edilmeye çalışılırdı. Hatta bu kurumda akıl hastalarının tedavisi için ayrılmış özel bir bölüm dahi bulunmaktaydı. Devletin kurucusu olan Tolunoğlu Ahmed, her Cuma günü bizzat kendisi giderek hastaneyi denetler; doktor, diğer görevliler ve hastalarla görüşür onların sorunlarını dinlerdi.

Fustat şehrinin başkentlik yaptığı Türk devletlerinden birisi de ihşidiler Devletidir. Fustat şehri, ihşidiler döneminde ekonomik açıdan fazla bir ilerleme kaydedemese de saray çevresinin bilginlere olan ilgisi, onlara sağladıkları maddi ve manevi destek ile önemli bir ilim merkezi haline geldi. Araplar tarafından inşa edilmiş olan Amr camisininve Tolunoğulları tarafından yaptırılan Toluniyye camisinin etrafında yer alan mekanlar eğitim ve öğretim faaliyetlerinin merkezi haline geldi. Bu gelişmelere paralel olarak kitap yayınları artmaya başladı. Hatta, Fustat kentinde, "Sukul-Varrakin" adı verilen bir kitapçılar çarşısı oluştu. Ayrıca, ihşidiler döneminde, her ne kadar günümüze çok azı ulaşsa da mimari açıdan eşsiz eserler meydana getirildi. Tarihçiler, bu dönemde resim, oyma ve kakmacılığın çok geliştiğini kaydetmektedir.

Amr bin As ' ın Mısır'ı fethi ile 641 yılında bugünkü Kahire'nin güneyinde kurulan Fustat şehri, çeşitli hanedanlar arasındaki iktidar savaşları yüzünden bir çok defa tahribata uğramıştır. Çevresi surlarla tahkim edilmemiş olduğu için savunması zor olan bu şehir, Frank ordularının eline geçmemesi için 1168 yılında ateşe verilmiştir. Fustat şehri, selahaddin eyyubi tarafından yeniden inşa ettirilerek Kahire ile birleştirilmiştir. Mısır'ın başkenti olan Kahire'nin bir bölümünü oluşturan bu kent, günümüzde Eski Kahire olarak anılmaktadır. *