enver paşa nın alman hayranlığı

ittihat terakki'nin genelinde varligindan bahsedilebilecek bir alman hayranliginin mevcudiyetinden suphe duymuyoruz. ancak enver'in hayranligi daha bir koru korunedir. talat, politikaci olmasi hasebiyle sadece menfaat ugruna almanlarla isbirligi yapmistir. ancak asker olan enver oldugu için özellikle harb-i umumi sırasında enver'in hayranlığının vahim etkilerini gorebiliyoruz stratejiler, yetki dagitimi vs. gibi pek kritik mevzularda.
talat'tan habersiz, generallar arasinda varilan anlasmalar sonucu almanya'nin kaybetmesiyle osmanli da savasi kaybetmistir. bu noktada asker kafasının ne kadar emir almak ve uygulamak uzerine kuruldugunu, pasa dahi olsa gene siyaset yapamadigini ve hala ayni karakteristik ozellikleri gosterdigini aci bir tablo halinde goruyoruz.
ingiltere'nin cok guclu olmasidir aslinda alman taraftarliginin sebebi. almanlarla bir olursak ingilizlerle boy olcusebiliriz, sansimiz yaver de giderse bakarsin yeneriz adamlari seklinde bir dusunce hakimdir rical-i devletin kafasinda.
ve aslinda, savasi kaybetmekle kalmayip osmanli'yi tam manasiyla dagitan, buyuk oranda enver pasa'nin bu koru korune alman hayranligidir.
bundan daha da onemlisi, osmanli dagilip yerine ankarada yeni bir devlet kuruldugunda gordugumuz tablodaki genel anlayisin ayni kafa yapisina sahip oldugunu goruyoruz. asker kokenli, emir almaya alismis, ne kadar pratik dusunebilse de eninde sonunda gercekten yeni bir dusunce uretmeyi bilmeyen insanlar yonetmistir ulkeyi. tanzimat oncesi donemde, 13. yuzyildan beri tekrar edilen seyleri anlamadan tekrar eden softa ulema sinifinin soyledikleri ve yenicerilerin muhafazakar ama nispeten ozgurlukcu durusu arasinda kalmis bir saray vardi... yeni kurulan mecliste ise, duzgun dusunmeyi bilen insan sayisi cok daha azdi. evet pratik dusunen, turk akli tabir ettigimiz zekayi gorebiliyoruz ama koklu bir cozum bulabilecek kimse cikmadi. bati bizden ileride, oyleyse bati gibi olmak iyi bir sey gibi bes yasinda cocuga hitap eden bir onermeler dizisi tek dogru yol olarak gozukuyordu herkese. neye gore ileride? biz de ilerideydik zamaninda, gercekten onemli olan oge nedir? bu tuttugumuz yol bize gercekten bir sey kazandiracak mi diye dusunen olmadi. körü körüne ittihat terakkinin yoluna daldık ve devam ettik. abdullah cevdet'in* kitaplarında, tek adam döneminde yapılmış tüm kültür devriminin fikirlerini bulabilirsiniz.
cumhuriyet de aynen ittihat terakki'nin akibetine ugradi. talat enver arasindaki denge nasıl enver lehine bozuldu ve osmanli ucuruma bir anda dusuverdiyse, diplomat politikacilarla askeri kanat arasindaki cekisme simdiye kadar hep askerlerin lehine sonuclandi.
lozan antlaşmasıni imzalamaya ismet gitti. menderes darbeyle idam edildi. özal'a kadar tum cumhurbaskanlari askeriye kokenliydi. yakin zamana kadar mit mustesarlarinin cogu askeriye kokenliydi. gerci osmanli zamaninda sivildi istihbarat. neyse en son 28 subat'da askeriye orda oldugunu yine hatirlatti.
eger dengeler boyle gitmeye devam ederse, ve enver pasanin alman hayranliginda gorduklerimiz hala memlekette en kuvvetli gorus olmaya devam ederse, turkiye guclu olaninin istedigi gibi oynayacagi kukla devlet olmaya devam eder. ingilizler istanbuldan cikmak istedikleri icin ciktilar. onlari kimse kovmadi. girmek istediklerinde de yine girerler. hala daha enver pasa zihniyetli insanlarin bizi kurtaracagini dusunmek safliktir. adam gitti türkistanda sehit oldu mu? olmustur belki. ama osmanliyi batirabilecegi kadar derine de batirdi.