emeviler

Diğer adı ümeyyeoğulları ya da beni ümeyye. Kureyş kabilesindeki güçlü ve Arap yarımadasında nüfuzlu bir ailedir. Hz.muhammed'in mensup olduğu haşimoğulları ailesi genellikle rekabet içerisinde olmuşlardır. islamiyet'ten önceki dönemde de Kureyş içerisinde en güçlü ailelerden biridir mekke ve arabistan'daki diğer ticaret yollarında nüfuzlu bir ailedir. Raşidin halifeliği'nin 3.halifesi hz .osman (bkz: osman bin affan) da bu aileye mensuptur. Ümeyyeoğulları halife osman döneminde ele geçirecekleri islam devleti topraklarında önemli bir güç ve nüfuz elde etmişler, hz osman döneminde giderek artan rüşvet ağı ve adam kayırmacılıkta zirveye oturmuşlardır. Fethedilen pek çok islam beldesindeki valilikleri hep bu aile almıştır. Rüşvet, adam kayırma, yöneticilerin kendini halktan üstün görmesi durumu daha da kötüye gitmiş ve müslümanlar isyan bayrağı çekmişlerdir. Kufe, basra ve mısır'dan gelen isyancılar medine'yi kuşatmış kuşatma yaklaşık 40 gün sürmüş ve şehre giren isyancılar şehri yağmalayıp halife osman'ı evinde kuran okurken kellesini vurup tabiri caizse canavarca öldürmüşlerdir. Tabi islam tarihinde biraz perdelenerek anlatılmaktadır. Ancak bu olaylar silsilesi islam tarihi açısından oldukça önemlidir çünkü günümüzdeki mezhepler, tarikatlar her birinin altyapısı bu dönemdeki olaylara dayanmaktadır.

Hz osman'ın ölümünden sonra hz ali halife seçilmiş ancak emevilerden olan ve ebu süfyan oğlu muaviye hz ali'in halifeliğini kabul etmemiş ve biat etmemiştir. Hz ali hz osman döneminde önemli yerlere gelen ve servetine servet katan devlet adamlarını görevden almaya başlamıştır. Birkaç defa da muaviye'yi biat etmeye davet etse de muaviye bunlara olumsuz yanıt vermiş ve iki taraf arasında sıffin savaşı yapılmıştır sıffin savaşında hz ali üstün gelse de savaşın durdurulması ve galibin hakemlerce kararlaştırılması hz ali'nin ordusu arasında rahatsızlık yaratmış ve bu grup hz ali'den koparak ayrı bir grup olmuştur onlara da (bkz: hariciler) denmiştir. Hz ali 658 yılında haricileri nehrevan savaşında mağlup etmiştir. Fakat 3 yıl sonra hariciler tarafından bir suikast ile sabah namazına giderken haricilerden bir suikastçı tarafından şehit edilmiştir. Bunu fırsat bilen muaviye şam'da kendi halifeliğini ilan etmiştir. Böylelikle emeviler devleti kurulmuştur.

Muaviye'nin halifeliği hz ali taraftarlarınca tanınmamış ve aralarından ali'nin oğlu hz hasan'ı halife secmislerdir. Fakat hz hasan'ın halifeliği çok uzun sürmemiş 5-6 ay sonra şüpheli şekilde ölmüştür. Birçok kaynakta Ölümünün karısı tarafından zehirlenerek olduğu belirtilmiştir. Hz hasan'ın ölümünden sonra ise hz ali taraftarları hz hüseyin'i yezid'in halifeliğine baş kaldırması için desteklemişlerdir. Muaviye hastalığının ilerlemesinden sonra oğlu yezid'i şura'ya baskı ve tehdit yaparak halife seçtirmiştir. Yezid ve hz hüseyin bir süre sonra kerbela'da karşı karşıya gelmisler ve yezid, hz hüseyin ile yanındakileri vahşice katletmiştir. Böylelikle halifelik tamamen emevilere geçmiş, emevilere alternatif olacak bir güç kalmamıştır.

Tüm bu olaylar silsilesinden sonrasında ise islam dünyası mezheplere bölünmüştür. Hz Muhammed'in vefatından sonra halifeliği hz ali'nin alması gerektiğini düşünenler şiilik mezhebini kurmuşlardır dayanakları ise hz peygamberin hz ali hakkındaki övgü dolu hadisleridir. Hz ali haricinde bir halife tanımazlar hz ebubekir, hz ömer ve hz osman'ı sevmezler ve onların döneminde rivayet edilen hadisleri reddederler. Şiirler de kendi içlerinde caferilik, ismaililik gibi kollara ayrılırlar. Diğer bir grup ise sünniliktir. Sünnilerde kendi içlerinde Hanefi, maliki, Şafi ve hanbeli olarak ayrılırlar ve şiiliğe muhaliftirler. Hz ali sayıp ve sevmekle beraber hz ebubekir, hz ömer ve hz Osman'a da saygı ve sevgi gösterirler. iki mezhebin ortak noktası yezid'i lanetlemeleridir. Sünnilerin içerisinde bir kesim muaviye'ye hazret diyerek saygı göstermekle beraber bir kesim de muaviyeyi babası ebu süfyanı ve annesi hint bint utbe'yi pek sevmezler soğuk bakarlar.

Neticede emeviler hilafeti kanla ve adaletsizlik ile elde etmişler, islam'da yeri olmayan saltanat rejimini getirerek halifeliği saltanata çevirmişlerdir. Pek çok yer fethetmişler ve avrupa'ya islam'ı taşıyan ilk islam devleti olmuşlardır. Tarık bin Ziyad öncülüğünde iber yarımadasını fethetmişlerdir. Avrupa'daki ilerleyişleri ise 732 yılındaki puvatya muharebesinde franklara karşı aldıkları yenilgi ile sona ermiştir.

Emeviler arap olmayan diğer milletleri genel olarak kendilerinden altta görmüşlerdir. Türklerle de bazı savaşları bulunmaktadır. Maveraünnehirde göktürkler ve türgişler ile emeviler karşı karşıya gelmişlerdir emevilere karşı en güçlü direnci türgişler göstermiştir. Ancak araplar 8.yüzyılın başlarında maveraünnehiri fethetmeyi başarmışlardır. Fakat 750 yılındaki zap suyu muharebesinde emevilere muhalefet olan abbasiler emevileri bu savaşta ağır bir yenilgiye uğrattılar ve emeviler bu savaştan sonra dağıldılar. Böylelikle halifelik hz peygamberin amcasının soyuna dayanan abbasilerin eline geçti.