1876 osmanlı darbesi

sultan abdülaziz'in tahttan indirilmesi ve darbeden birkaç gün sonra bilekleri kesilmiş halde ölü bulunması ve v.murad'ın tahta geçmesiyle sonuçlanan darbe.

arka plana baktığımızda osmanlı'da ekonomik durumlar iyi değildir. mali kriz dışarıdan alınan borçlar, vergilerin artması nedeniyle derinleşiyordu. öte yandan bosna hersek'te ayaklanmalar göstermiş bu ayaklanmaları bulgar isyanları takip etmiştir. ayrıca ruslar tarafından topraklarından sürgün edilen abazalar ve çerkesler ile bulgarlar arasında karşılıklı çatışmalar ve katliamlar yaşanmış avrupa her zamanki gibi tek taraflı davranarak osmanlı'nın bulgarlara karşı çerkes ve abazaları kullandığına kanaat getirmiş ancak bulgarların türklere ve diğer müslüman milletlere yaptığı kıyımları görmezden gelmiştir. bu sebepler halk arasında da giderek huzursuzluk yaratmış ve 9 mayıs 1876 günü fatih medresesi öğrencileri gösteri yapmışlardır. bu gelişmelerden 3 gün sonra 12 mayıs günü hükümet kadrolarında bazı değişikliklere giden sultan abdülaziz, seraskerliğe hüseyin avni paşa'yı, şeyhülislamlığa hasan hayrullah efendi'yi, sadrazamlığa mütercim mehmed rüşdi paşa'yı getirmiştir. ancak bu gelişmeler de gösterileri sona erdirmemiş medrese öğrencilere protestolara devam etmişlerdir. 17 mayıs günü beyazıt ve fatih meydanlarında gösteriler yapılmıştır.

darbenin 1 gün öncesi 29 mayıs günü serasker hüseyin avni paşa, yeni osmanlılar cemiyeti lideri midhat paşa, harbiye nazırı süleyman hüsnü paşa ve şura-ı askeri reisi mehmed redif paşa yeni şeyhülislamdan darbenin yapılması için fetva almışlardır. darbe günü (30 mayıs) harbiye mektebi öğrencileri süleyman hüsnü paşa emrinde harekete geçmişlerdir daha sonra bu gruba medrese öğrencileri de dahil olmuştur. dolmabahçe sarayı abluka altına alınmış ve sultan abdülaziz oradan kayığa bindirilerek uzaklaştırılmıştır. yerine v.murad tahta geçirilmiştir.

sultan abdülaziz bu olaydan 5 gün sonra 4 haziran 1876 günü feriye sarayında bilekleri kesik halde ölü bulunmuştur. hanımı neşerek kadınefendi de tam bir hafta sonra 11 haziran'da hayatını kaybetmiştir. abdülaziz'in kayınbiraderi çerkes hasan bunun intikamını almak için 15 haziran günü midhat paşa'nın konağını basmış ve hariciye nazırı mehmed raşid paşa ile serasker hüseyin avni paşa'yı öldürmüştür. ardından midhat paşa ve beraberindekileri de kovalamıştır.