telengitler

görsel
Telengitler, Altay Dağları'nın güney kesimlerinde yaşayan Türk kökenli yerli bir halktır ve günümüzde büyük ölçüde Altay Cumhuriyeti sınırları içinde yaşamaktadır. Kimi sınıflandırmalarda Altay Türklerinin bir alt grubu olarak, kimilerinde ise ayrı bir yerli halk olarak ele alınırlar; 2000 yılından bu yana Rusya'da resmî olarak "yerli az nüfuslu halklar" arasında tanınmaktadırlar.

Telengitlerin geleneksel yerleşim bölgeleri, özellikle Çulışman Vadisi çevresi ile Çuya Vadisi boyunca uzanan alanlardır. Tarih boyunca bu dağlık coğrafyada göçebe ve yarı göçebe hayvancılık yapmış; at, koyun, sığır ve bazı bölgelerde yak ile deve yetiştiriciliği önemli geçim kaynakları olmuştur.

Telengitler, Güney Altay Türkçesinin Telengit ağzını konuşurlar. Geleneksel kültürlerinde keçe yapımı, ahşap işçiliği, deri işleme ve atlı göçebe yaşam biçimi önemli yer tutar. inanç tarihinde Tengricilik ve yerel şamanik uygulamalar güçlü izler bırakmış; daha sonraki dönemlerde Ortodoks Hristiyanlık da yayılmıştır.

Telengitlerin kökeni, birçok araştırmacı tarafından eski Türk topluluklarından Tele/Tiele konfederasyonuna bağlanmaktadır. Orta Çağ boyunca çeşitli Türk ve Moğol devletlerinin etkisi altında yaşamış, daha sonra bölgedeki yerel Telengit beyleri tarafından yönetilen siyasal oluşumlar ortaya çıkmıştır. 19. yüzyılın ortalarında yaşadıkları bölgeler kademeli olarak Rus imparatorluğu yönetimine katılmıştır. Sovyet döneminde çoğunlukla Altay halkı içinde sınıflandırılmış, modern dönemde ise ayrı etnik kimliklerinin tanınması yönünde gelişmeler yaşanmıştır.