karaylar

Karaylar, Museviliğin Karâî (Karaim) geleneğini benimseyen ve tarih boyunca Türk dili ile kültürünü korumuş küçük bir Türk topluluğu olarak tanımlanır.

Günümüzde en çok Litvanya, Polonya, Ukrayna ve israil'de küçük cemaatler hâlinde yaşamaktadırlar. Kökenleri konusunda farklı akademik görüşler bulunmakla birlikte, özellikle Kırım Karaylarının Hazarlar ve Kıpçaklarla ilişkisi tarih yazımında uzun süredir tartışılan bir konudur.

Karayların dili olan Karayca (Karaim), Türk dillerinin Kıpçak koluna bağlıdır. Bu dil tarih boyunca ibadet, edebiyat ve günlük yaşamda kullanılmış; özellikle Trakai çevresindeki topluluk tarafından günümüze kadar yaşatılmaya çalışılmıştır. Günümüzde dili akıcı konuşabilen kişi sayısı oldukça az olduğundan Karayca, korunması gereken tehlike altındaki diller arasında gösterilmektedir.

Karaylar, Museviliğin Karâî yorumunu benimser. En belirgin özellikleri, yalnızca Tanah'ı (ibrani Kutsal Kitabı) dinî otorite kabul etmeleri; Talmud ve Rabbânî sözlü geleneğini bağlayıcı saymamalarıdır. ibadetlerini kenesa adı verilen ibadet yapılarında gerçekleştirir ve bazı dinî uygulamalarda Rabbânî Yahudilikten ayrılırlar.

Karay toplulukları tarih boyunca özellikle Kırım, istanbul, Litvanya ve Polonya'da yaşamıştır. Osmanlı döneminde istanbul'da Karaköy, Hasköy ve çevresinde cemaatleri bulunmuş; 20. yüzyıldaki savaşlar, göçler ve asimilasyon nedeniyle nüfusları önemli ölçüde azalmıştır.
görsel