ubıhlar

Ubıhlar, Kuzeybatı Kafkasya kökenli ve Çerkes halkları içinde yer alan tarihî bir etnik topluluktur. Anayurtları günümüzde Rusya'nın Karadeniz kıyısındaki Soçi çevresiydi; 1864'teki Kafkas-Rus savaşlarının ardından büyük ölçüde Osmanlı topraklarına göç ettiler. Günümüzde ayrı bir etnik topluluk olarak varlıklarını sürdürmeseler de, Türkiye başta olmak üzere diasporada Ubıh kökenli aileler yaşamaktadır.

Ubıhlar, Karadeniz'in doğu kıyısında, bugünkü Soçi ile çevresindeki bölgede yaşıyordu. Komşuları arasında Şapsığlar, Natuhaylar ve Abhaz grupları bulunuyordu. 19. yüzyıldaki uzun süren Kafkas-Rus savaşlarında aktif rol oynayan topluluklardan biri oldular. Rus imparatorluğu'nun bölgeyi ele geçirmesinin ardından 1864'te nüfusun büyük kısmı Osmanlı Devleti'ne göç etti.

Ubıhların en dikkat çekici özelliklerinden biri Ubıhça idi. Yazılı bir edebiyat geleneği bulunmayan bu dil, olağanüstü geniş ünsüz sistemiyle dilbilim dünyasında büyük ilgi görmüştür. Topluluğun Türkiye'de zamanla Türkçe ve diğer Çerkes dillerini benimsemesi sonucunda Ubıhça günlük kullanımını yitirdi; dili ana dili olarak konuşan son kişi olan Tevfik Esenç 1992'de hayatını kaybetti ve dil fiilen yok oldu.

Ubıhlar genellikle Çerkes halklarının bir parçası olarak değerlendirilir ve Çerkes bayrağındaki on iki yıldızdan biriyle temsil edilir. Bugün özellikle Türkiye'de yaşayan Ubıh kökenli aileler soylarını ve bazı kültürel geleneklerini korumaya çalışmaktadır. Ancak günlük yaşamda Ubıhça konuşulmadığından, kültürel miras daha çok aile hafızası, sözlü tarih ve Kafkas dernekleri aracılığıyla yaşatılmaktadır.
görsel