tofalar

Tofalar, Rusya'nın güney Sibirya bölgesinde yaşayan küçük bir Türk halkıdır. Ana yurtları, Doğu Sayan Dağları'ndaki Tofalarya bölgesi olup bugün ağırlıklı olarak irkutsk Oblastı'ndaki birkaç köyde yaşamaktadır. Nüfusları günümüzde yaklaşık 700 kişi civarındadır ve Rusya'nın en küçük yerli halklarından biri olarak kabul edilir.

Tofalarlar kendilerine Tofa der; Tofalar adı ise Türkçedeki çoğul ekiyle oluşturulmuş etnik addır. Geçmişte Karagas adı da kullanılmış olsa da, bu ad günümüzde genellikle eski ve aşağılayıcı bir lakap olarak değerlendirilmektedir. Tofa dili, Sibirya Türk dilleri içinde Sayan koluna aittir ve özellikle Tuvaca ile yakın akrabadır. Dil uzun süre yalnızca sözlü olarak yaşatılmış, Kiril tabanlı yazı sistemi ise 1989'da geliştirilmiştir.

Tofalarların tarihsel yaşam biçimi göçebe ren geyiği yetiştiriciliği, avcılık ve orman ürünleri toplayıcılığı üzerine kuruluydu.

Tofalarların kökeninde eski Sibirya halklarının bulunduğu, zaman içinde Türkleşerek bugünkü kimliklerini kazandıkları düşünülmektedir. 17. yüzyılda Rus egemenliğine girdiler; Sovyet döneminde ise zorunlu iskân politikalarıyla göçebe yaşam büyük ölçüde sona erdi ve halk üç ana yerleşime yerleştirildi. Geleneksel inançları Şamanizm idi; daha sonra resmî olarak Ortodoksluk yayılmış olsa da eski inançların kültürel etkileri uzun süre devam etti.

Bugün Tofalarların büyük bölümü Alygdjer (Alygdzher), Nerkha ve Verkhnyaya Gutara köylerinde yaşamaktadır.
görsel