tarz'ı nevin

Tarz-ı Nevin vapurunun istanbul deniz taşımacılığı tarihinde çok özel ve farklı bir yere sahip olmasının temel nedeni, isminin anlamı gibi "yeni bir tarzın/sistemin" öncüsü olmasıdır.

1903 yılında Şirket-i Hayriye (günümüzün Şehir Hatları) tarafından iskoçya'da inşa ettirilen 47 baca numaralı Tarz-ı Nevin, ikiz kardeşi Dilnişin (48 numara) ile birlikte istanbul Boğazı'nda bir dönemi kapatıp yeni bir dönem açmıştır.

Onu dönemindeki diğer vapurlardan farklı ve özel kılan başlıca teknolojik yenilikler şunlardı:

1. ilk Pervaneli (Uskurlu) Vapurlardan Olması
O tarihe kadar istanbul Boğazı'nda çalışan Şirket-i Hayriye vapurlarının neredeyse tamamı yandan çarklı gemilerdi. Tarz-ı Nevin ve Dilnişin, şirketin Boğaziçi filosuna dahil ettiği ilk pervaneli (uskurlu) vapurlar oldu. Bu teknoloji, gemilerin manevra kabiliyetini artırdığı gibi Boğaz'ın akıntılı sularında daha hızlı ve güvenli seyahat imkanı sağladı. Bu başarılı denemeden sonra şirket, tüm yeni siparişlerini pervaneli gemi olarak verdi.

2. Kaloriferli Isıtma Sistemi
Eski vapurlar kış aylarında genellikle sobalarla ya da mangallarla ısıtılmaya çalışılırken, Tarz-ı Nevin’in küçücük salonu o dönem için büyük bir lüks sayılan merkezi kalorifer sistemiyle ısıtılıyordu. Bu durum kış yolculuklarının konforunu tamamen değiştirmişti.

3. Elektrik Aydınlatması
O yıllarda istanbul'un büyük bir kısmında ve eski vapurlarda hala gaz lambaları veya fenerler kullanılırken, Tarz-ı Nevin vapurunun her tarafında özel elektrik donanımı vardı. Gemi baştan aşağı elektrikle aydınlatılıyordu.

4. istimli (Buharlı) Dümen Sistemi
O zamana kadar vapurların dümen dolapları tamamen insan gücüyle (kol gücüyle) döndürülürdü ve fırtınalı havalarda dümenciler büyük fiziki çaba sarf ederdi. Tarz-ı Nevin, istimli (buharlı) güce bağlı bir dümen sistemine sahipti. Bu sayede kaptanın manevraları çok daha zahmetsiz ve hassas hale gelmişti.

Özetle; istanbul halkı için Tarz-ı Nevin sadece bir ulaşım aracı değil; elektriğiyle, kaloriferiyle ve yandan çark yerine dipten dönen pervanesiyle adeta "yüzen bir modernleşme sembolü" idi. istanbul'un ünlü deniz tarihçisi Eser Tutel de kitabında bu vapurdan bahsederken adının hakkını verdiğini ve dönemine göre "çok alımlı, estetik ve yenilikçi" olduğunu vurgular.