iye

Türk, Tatar ve Altay mitolojilerinde korucu ruh gibidir. nesnelerin içinde var olan ve olağanüstü doğasını aktaran gizli bir güçtür. Ayrıca, iyiliksever ruhlara da iye denilmektedir. Türk mitolojisinde pek çok tabiat unsurunun mutlaka bir anlamı, iyesi vardır. Mesela bağ iyesi, üzüm bağını korur. Su iyesi suları koruyan iyedir. Nitekim insanlardan kendilerini koruyan bu iyelere saygı duymaları beklenir.Bu nedenle her bir unsurun her iyesi için bu ruh ayrı bir şekilde bulunmaktadır.

Örneğin her ocağın kendi koruyucu ruhu vardır. Hatta islamiyet'in kabulünden sonra bile Mescit iyesi adıyla camilerin ve mescitlerin koruyucu ruhları olduğuna çok uzun süre inanılmıştır. Bu inanış Tatarlar arasında bugün bile varlığını devam ettirmektedir. Bu islamiyet'te her nesne ve varlığın başında en az bir melek bulunur anlayışı ile benzemektedir. Mesela islam inancında insanların sağ ve sol omuzunda günah ve sevapları yazan meleklerin varlığı söz konusudur.

eski türk inanışında da hava ve gök iyeleri ile yer ve su iyeleri mevcuttu.
(Dakikalar içinde Türk Mitolojisi, Ahmet Taşağıl)