rahman

Sanskritçe’de Brahman, evrenin mutlak ruhu, kozmik zeka ve yaratıcı prensip anlamına gelir. Hindu kozmolojisinin merkezi kavramıdır ve evrensel ruhu, her şeyi kapsayan yaratıcı gücü ifade eder.

MÖ 4.–1. yüzyılda Nebati/Arab ticaret yolları, Hindistan’dan Arap Yarımadasına sadece baharat ve tekstil değil, aynı zamanda kültürel ve dini kavramların da aktarılmasını sağlamıştır. Bu yolla Brahman gibi kozmik ve ruhani kavramların Arap toplulukları tarafından anlaşılması ve benimsenmesi mümkün olmuştur.

Mezopotamya’da Akkadca raḥāmu, “merhamet göstermek, korumak, bağışlamak” anlamına gelir. Bu kavram, hem fonetik hem de anlam açısından Arapça R-Ḥ-M kökü ile paralellik gösterir.

Arapça öncesi dönemde R-Ḥ-M kökü, “şefkatli, merhametli, koruyucu” anlamındadır. Bu kök, evrensel şefkat anlayışını taşır ve Hindu Brahman kavramındaki evrensel ruh ve koruyuculuk ile kavramsal olarak uyumludur.

Sonuç olarak Arapça Rahman, hem kendi Semitik kökünden (R-Ḥ-M) türemiş hem de Nebati ticaret yolları üzerinden Hindistan’dan gelen Brahman kavramının kültürel etkisini taşımıştır. Fonetik dönüşüm B→R, H benzeri ünsüz değişimleri ve anlam benzerliği, bu teorik bağlantıyı destekliyor.