maturidilik

kurucusu ebu mansur el-maturidi'dir. itikadi islam mezheplerinden biridir.

onun metodunda aklın herhangi bir mübalağaya sapmaksızın ve haddini aşmaksızın önemli bir yeri vardır. maturidi dinin hakikatini anlayabilmek ve ondan faydalanabilmek için akla güvenmenin zaruretine inanmış ve şeriata muhalif olmayan noktalarda aklın hükmünü esas kabul etmiştir.

bazı konulardaki görüşleri:

- iman-islam: iman dil ile ikrar kalp ile tasdikdir. dili ile ikrar eden fakat kalbi ile tasdik etmeyen kişi mumin değildir. ayrıca herhangi bir engel bulunmadığı halde, dili ikrar etmeyip imanını gizleyen kimseye de mumin denemez...
islam allah'ı keyfiyetsiz olara bilmektir. bunun yeri göğüstür. iman allah'ı allah'lığı ile bilmektir bunun yeri de kalpdir; bu ise göğsün içindedir.. tevhid allah'ı birliği ile bilmektir bu da sırdır; bu ise gönlün içindedir.

maturidi'ye göre amel imana dahil edilmez. çünkü kur'an da amel ile iman ayrı ayrı gösterilmiş ve kişiye amelden ayrı mumin denilmiştir.

iman bir bütündür artıp eksilmesi ise söz konusu değildir. iman kulun allah'a verdiği kesin sözdür. bu bakımdan istisnası caiz değildir.

- tevhid: allah vardır, birdir, eşi ve benzeri yoktur. zat'ı ve fiilleri itibariyle de bir olan allaha imana mükellefiz

- insanın fiilleri: insan fiillerinde hakiki manada bir hürriyete sahiptir.

- büyük günah: maturidi'ye göre adam öldürmek, zina yapmak ve benzeri büyük günahları işlemek insanı imandan çıkarmaz. büyük günah işleyen kimse tevbe etmeden ölmüş olsa bile cehennemde temelli kalmaz. üstelik büyük günah işleyen kimse tövbe ettiği takdirde imanına zarar gelmeden işlediğinden dolayı affa uğrar...

- sefaat: ona göre şefaat aslında günahkarlar içindir. günahsızların buna ihtiyacı yoktur. allah hz muhammed'e bir lütuf ve ihsan olarak, ahirette günahkar muminlere* şefaatte bulunma selahiyeti bahşetmiştir.

kaynak: çağımızda itikadi islam mezhepleri, ethem ruhi fığlalı, selçuk yayınları