ellesmere geceleri

KELiMENiN GÜCÜ

Bir kızılderili kabilesinin inançlarına göre balık hariç diğer hayvanları yemek yasakmış. Zamanla balıklar azalmaya, kızılderililer yiyecek bulmada zorluk çekmeye başlamışlar. Millet açlıktan kırılırken geyikler cirit atıyormuş dağlarda. Kabile ileri gelenleri kafa kafaya vermiş ve sonunda bu işe bir çözüm bulmuşlar: Geyiklere bundan sonra "dağ balıkları" denilecekmiş.

Kelimeler ifade ettikleri nesnelerin ya da soyut imgelerin zihnimizde iyi veya kötü, büyük veya küçük, kutsal ya da lanetlenmiş olarak kodlanmasına yol açan birer etikettirler. Aynı nesne veya olay kelimeler sayesinde göklere çıkarılabildiği gibi yerin dibine de batırılabilir.

George Orwell 1984 adlı distopyasında bunu çok güzel tasvir eder. 'Newspeak' yani eski kelimeleri yok ederek kelime haznesini daraltarak 1984'den bir iki nesil sonra insanlarin isyan düsüncesini yok etmeyi amaçlayan, düşünseler bile ifade etmelerini imkansızlaştıran dili yerleştirirler. Bütün soyut anlamlar kaldırılır, eşanlamlılar kaldırılır, zıt anlamlılardan bir tanesi (örneğin kötü kullanılmaz onun yerine, "iyi değil" denir) kaldırılır, tehlikeli sözcüklere (özgürlük, demokrasi gibi) kötü anlamlar yüklendirilir ve böylece insanın düşünebilmesi için lazım olan beyin-anadil ikilisinden, dil küçültülür, böylece düşünebilme yetenegi baltalanır çünkü insan sözcükler oldukça düşünebilir. Kelimeler olmazsa düşünce de olmaz.

2. Abdulhamit medreselere felsefe dersini getirdi. Ulema buna karşı çıkınca aynı dersi "hikmet" adı altında programa tekrar koyunca itiraz olmadı. "Batılılaşma" sözcüğü eskiyince, tepki uyandırınca, "çağdaşlaşma" sözcüğü yerine monte edildi. ifade ettikleri manalar ise aynı. Böylece asıl maksat kamufle edildi.

Dildeki kelimenin değerini aristokrasi belirler. Fransa'da ihtilal aristokrasiye karşı yapıldığından bu ihtilali yapanların önderlerine "elebaşı" manasında "meneur" denilmiştir. ingiltere'de ihtilal aristokrasi ile beraber krala karşı yapıldığından, bu ihtilalin önderlerine "yol gösteren" manasında "leader" denilmiştir. Sermayedarlara "işveren" denilince kurbağa prens oluyor birden.

Kelimeler milletlerarası politikada da çok önemlidir. Yunanistan'ın Makedonya'ya ambargo koymasının sebebi ismidir. Büyük iskender'in şanını onlara kaptırmak istemezler. iran, Basra Körfezine "iran Körfezi" demeke diretiyor. Yunanistan, Ege Denizine "Yunan Denizi" demektedir. Böylece o denizin tümüyle kendilerine ait olduğunu zihinlere işlemek istemektedirler. Habeşistan, "Köleler Ülkesi" manasına gelen ismini değiştirdi ve Etiyopya yaptı. Enson Türkiye haklı ama çok gecikmiş olarak uluslararası arenada ismini "Turkey" den "Türkiye" ye dönderdi.