coca cola'nın kuvayi milliye'ye haraç ödemesi

tarihimizin şeref dolu anılarından biri, mustafa kemal'in askerlerinin küresel çeteye indirdiği bir darbedir...

1920 yılı ocak ayı...
batı anadolu, izmir, aydın yunan işgali altında.

aydın'dan izmir'e hareket halindeki bir kervan kuvayi milliye güçlerince, efelerimiz tarafından durduruldu.
bütün mallara türk milleti adına aydın kuvayi milliye riyasetliği tarafından el konuldu.

ertesi ay bir başka deve kervanı daha durdurulup mallarına el konuldu.
sonra bir daha, bir daha...

aydın ve izmir arasındaki sevkiyat tehlikeye girmişti.

el konulan deve kervanı ne taşıyordu peki?
meyan kökü...
mallar izmir'de faaliyet gösteren mc andrews and forbes company adlı ingiliz firmasına aitti.
görsel

firma meyan kökünde dünyada tekeldi.

en büyük alıcısı da the coca cola company'di...

mc andrews and forbes company, 1854 kırım savaşından sonra türkiye'ye gelmiş, osmanlı'dan meyan kökü imtiyazı almıştı.

ege bölgesinde meyan kökü topluyorlardı.
nazilli, söke ve aydın'da meyan kökü işleyen 3 fabrika kurmuşlardı.
görsel

osmanlı meyan kökü diye bir şey bilmiyordu.
meyan kökünün değersiz bir madde olduğu konusunda ikna edilmiş, bu bitkinin doğada kendi kendine yetişen "hüdayınabit" bir bitki olduğunu, değersiz olduğunu kabul edip, bu imtiyazı ingilizlere vermişlerdi.

ingiliz şirketi meyan kökünü köylülere toplatıyor, kilosunu 20 paraya (yarım kuruş) alıp fabrikada işliyor ve 6 kuruşa satıyordu.

işte kuvayi milliye'ye bağlı efeler, mc andrews and forbes company'nin bu düzenine çomak sokmuşlardı.
aydın bölgesinden meyan kökü ihracatı durmuştu.

coca cola hammadde sıkıntısı çekmeye başlamıştı.

soluğu sarayda aldılar.
hem ingiliz elçisi, hem abd'nin istanbul temsilcisi amiral bristol devreye girmişti.
kuvayi milliye'nin bu baskınlarını vahdettin'e şikayet edip, onların yakalanmasını, malların kendilerine teslim edilmesini istediler.

vahdettin; "kuvayi milliye ile temas kurulması ve bu meselenin halledilmesi" emrini verdi.

lakin kuvayi milliye, vahdettin'i muhatap dahi almadı.

mecburen ingilizler ve amerikalılar kuvayi milliye ile temas kurdular.

bu şu anlama geliyordu.
anadolu'nun hakimi kuvayi milliyedir, tbmm'dir...

1920'nin haziran yahut temmuz ayında mc andrews and forbes company temsilcileri, aydın kuvayi milliye komutanı binbaşı şükrü bey ile görüştüler.
görsel

şükrü bey el konulan 5 kervan mal karşılığı kilogram başına 1.5 kuruş vergi aldı ve şirkete mallarını iade etti. daha sonra yapılacak her sevkiyattan da ankara hükümeti vergi almaya başladı.

izmir yunan işgali altındaydı, aydın işgal altındaydı, ama kahraman efelerimiz bu toprağa ait olan bir bitkinin bile yağmalanmasına müsade etmiyor, anadolu halkının hakkı olan vergiyi onlardan tahsil ediyordu...

şüphesiz ki bu durum, yakın zamanda kurulacak türkiye cumhuriyeti'nin osmanlı'dan çok farklı olacağını, topraklarını emperyalistlere yağmalatmayacağının bir işaretiydi...

türk evladı, unutma ki sen coca cola'dan haraç almış efelerin torunusun.
muhtaç olduğun kudret damarlarındaki asil kanda mevcuttur...

#tarih