lozan antlaşması

görsel

Benim için Lozan sürecini en iyi anlatan karikatürlerin başında bu geliyor. Hiçbir şey bilmeyen en azından bunu bilmeli...

Solda Türk, ortada ingiliz, sağda Fransız var. Fransa, ingiltere'den gizlice, masanın âltından Türk'e bir kağıt uzatıyor. Yani hile... Kâğıdın üzerinde "anlaşma" yazıyor.

Lozan süreci ikiye ayrılır. ismet Paşa öyle sert bir tutum izlemişti ki henüz ocak ayında Curzon'un dayatmaya niyetlendiği Lozan taslağı Paşa'yı öfkelendirmişti. Taslakta Sevr maddeleri vardı. Kapitülasyonların devamı, boğazların ingiliz egemenliğinde olması, sınırların durumu vs. değişmemişti.

işte bu sırada Fransız General Pelle ve Başbakan Poincare, ismet Paşa'ya bir teklifte bulundu. "ingilizler anlaşmaya yanaşmazsa biz kendi anlaşmamızı kendimiz yaparız." dedi. Detay bu kadardı.

Bir yandan Ruslar, "ingilizlere boyun eğmeyin, gerekirse istanbul'u beraber alırız." açıklamaları yapıyordu. italya ve Amerika da ingiltere'nin yanında değildi. Fransa ingiltere'nin Orta Doğu'daki egemenliğinden rahatsızdı. ingiliz halkı ise sokaklarda "Türklerle savaş istemiyoruz. Hükûmet istifa" protestoları yapıyordu. Hem de başpapazlara kadar.

Binlerce kez şükürler olsun ki ingiltere'nin bu vahim sosyal, siyasî ve hatta kötü malî durumundan haberdar olan bir Mustafa Kemal Paşa vardı. O dönem meclis konuşmasında ingiltere'nin ekonomik krizinin sebeplerini bile anlatmıştı. inanabiliyor musunuz Gazi Paşa'daki şu dikkate? Nasıl baş etsinler onunla?

Velhasıl Fransa Türklere ayrı bir anlaşma teklif edince, ismet Paşa bu rahatlıkla Lozan'ı terk etti. Curzon da ismet Paşa'nın namusuna kadar hakaretler ederek konferansı terk etti ve yerine Rumbold geldi.

ingiltere Fransa'dan bir açıklama istedi. Başbakanları "Biz sadece barışı hızlandırmak istiyoruz." deyip geçtiler... ismet Paşa Lozan'a geri döndüğünde, tüm kartlar elimizdeydi.

Mısır, Hindistan ve Afganistan, savaş durumunda ingiltere'ye karşı Türkiye'nin yanında olacağını açıkladı. Ocak sonu ve şubatın başında tüm ingiliz basını, Fransız başbakanı akılsız olmakla suçladı. 1 Şubat'ta 1923 Daily Express, bu karikatürü çizdi. Ben kısacık yazdım. Lütfen siz uzun uzun okuyun.

Ertürk Özel

https://www.facebook.com/...5/posts/3307949095997467/