verdun savaşı

insanoğlunun birbirini öldürmede ne kadar ileri gidebileceğinin vahşiliğinin ne seviyelere ulaşabileceğini kanıtlayan muharebelerden birisidir. Savaş tarihinde pek çok ilke imza atılmış her iki tarafta inanılmaz bir acımasızlıkla savaşmıştır. Savaş Meuse ırmağında Verdun şehri ve banliyölerinde caures ormanları civarında gerçekleşmiştir. Geçit vermez bir coğrafyadır bu bölge. Eğer verdun tepeleri aşılabilirse almanlar tüm cepheyi güneyden yararak kuzeyde Marne'da kilitlenen savaşı bitirme şansına sahip olacaktı. Savaşın ilk saatlerinde 1 milyon top mermisinin harcandığı korkunç bir bombardıman gerçekleşti. Resmen gök yarılmış yağmur gibi top yağıyordu verdun'a. Çok iyi tahkim edilmiş Fort Douaumont(Meuse ırmağını savunan en önemli kale) savaşın 4. Gününde sürpriz bir saldırıyla almanların eline geçince Almanlar savaşı bitirme şansını elde etmiş oldular. Ancak Verdunu savunan Fransız kuvvetleri Atatürkün "hattı müdafaa yoktur sathı müdafaa vardır" emrine benzer olan Robert Neville'in ünlü "vous ne les laisserez pas passer, mes camarades" emriyle cesaretlenmiştir. Bahar taarruzları ile her iki tarafta korkunç kayıplar vermiştir. ilk kez "Savaş çılgınlığı" verdunda resmi bir hastalık olarak kabul edilmiştir. Askerler siperlerden çıkmayı reddediyor korku ile görme ve duyma yetilerini kaybederek şoka giriyordu. Fransada bu savaşa baba ve oğul savaşı da denmiştir çünkü 18 inden 45 ine pek çok Fransız burada hayatını kaybetmiştir. Savaşta fosgen,iperit, levizin, klor gazı ve arsenik gibi korkunç silahlar kullanıldı. Fleury-devant-Douaumont ve 7 kasaba savaş sonunda tamamen yok edilmiş ve haritadan silinmiştir. Fransızlar buraya bir anıt dikerek "They have died for France!" Yazmışlardır. Yukarıda bir yazarın paylaştığı fotoğraflar aslında Fransız tümülüsleridir(mecazi anlamda) Çünkü verdun top mermileriyle delik deşik edildikten sonra fransızlar araziyi kazarak düzlemeye çalışmış ancak her kürek vurulan yerden insan cesetleri fırlayınca bundan vazgeçip tüm araziyi bir anıt mezar yapmışlardır. Somme ile birlikte bu savaş 1.dünya savaşının sonucunu tayin etmiş Cenevre sözleşmesine gidilen sürece katkı sağlamıştır.