deliler

Gülbanklarında pirlerinin hz.ömer olduğunu söyleyen askerler topluluğu. Bu yönüyle Alevi-Bektaşi geleneğinden gelen yeniçerilerden ayrılırlar. Tarihte ilk kez Varna savaşında ortaya çıkmışlardır, Mohaç, kanije, estergon, uyvar ve estonibelgrad savaşlarında büyük yararlılıklar göstermişlerdir. 50-60 kişilik bayrak adı verilen küçük birliklerden oluşan deliler yeniçerilerden farklı olarak ocağa girmenin şartı devşirme değil müslüman olmak olduğundan aralarında Türkler de bulunurdu. Eyalet askeri sınıfında olan deliler uç beyine bağlıydı, hudut boylarında keşif, pusu faaliyetlerini icra eden deliler savaş zamanında düşmana ilk hücumu yapar, savaşın gidişatına göre belli mevzilere ani ve etkili saldırılar düzenler, padişahın bizzat katıldığı tören ve merasimlerde ise sultanı korurlardı.

Delilerin bu derece ünlenmesinin en büyük sebebi ise kılık kıyafetleriydi. Ayı, aslan, kaplan, leopar, kurt gibi yabani hayvanların postlarını örtünürler, sırtlarına yırtıcı kuşların tüylerinden kanatlar takarlar, şakaklarına ve alınlarına hançerle yara açıp uzun tüyler takarlardı.

Delilerin diğer askerler gibi rütbe, taltif işaretleri olmazdı, doğal olarak pek çok savaşa katılmış olanlarının yüzlerinde, kollarında, göğüslerinde ve sırtlarında başta kılıç olmak üzere envai çeşit silahın derin yaralarının izi olurdu, bu yüzden eski delilere gedikli denirdi.

(bkz: gedikli)